More Labels

Jan 1, 2012

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય-૪

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE
અધ્યાય-૨ -૩
હવે પછીના આ ગીતાના અગિયારમા ષ્લોકને ગીતાનું બીજ પણ કહે છે.
ભવિષ્ય માં ફરીથી ગીતા વાંચવાની શરૂઆત અહીંથી પણ કરી શકાય..

જે આગળ જોઈ- એ વાત-ગીતા કયા સંજોગો માં અને ક્યારે કહેવામાં આવી તેની પ્રસ્તાવના છે.
તે જમાનાને ને અનુરૂપ યુદ્ધ નો પ્રસંગ બતાવ્યો છે.

અત્યારના જમાના માં હક્ક લેવા માટે ધર્મયુદ્ધ કોર્ટ-કચેરી માં થાય છે.
જયારે કોઈ પણ બીજી રીતે સમજાવટ થી પણ મિલકત ની વહેંચણી ન થાય અને છેવટે કોર્ટમાં જવાનું
નક્કી કરી નાખવામાં આવે –અને જયારે કોર્ટ માં બયાન દેવાનો સમય આપે અને કોઈ કહે –કે-
“હું બયાન ન આપું.”-એવી કંઈક સ્થિતિ પેદા થઇ છે.

મૂળ કહેવાનો મુદ્દો એવો છે કે –
જયારે કોઈ નિર્ણયાત્મક પ્રસંગ આવે.............ત્યારે તે વખતે જ  બુદ્ધિ આડી ફાટે –
અને ...........કંઈક એવું વિચારવાનું ચાલુ કરી દે................
કે......જે......... તે પ્રસંગ ને અનુરૂપ ન હોય, 

કોઈ ભૂતકાળ ના અનુભવ (જ્ઞાન) કે-પછી..........
તે જ ભૂતકાળ ના જ્ઞાનને આધારે............ 
ભવિષ્યના કોઈ સાચા-ખોટા વિચાર કરીને .........
બુદ્ધિ કોઈ વિચિત્ર .......નિર્ણય લઇ ને બેસી જાય છે.

અહીં મનુષ્ય અટકે તો સારું-પણ હજુ તે અહીં અટકતો નથી,

હવે તેનાથી પણ વધુ ખરાબ એવી પરિસ્થિતિ પેદા થઇ જાય છે-કે –
બુદ્ધિ એ લીધેલ જે નિર્ણય લીધેલો છે...........
તેને તે ચોંટી રહે છે................. 
અને મન ડામાડોળ બને છે.

જો કોઈ મનુષ્ય જન્મ થી આંધળો હોય, અને પછી જો તેને ગાંડપણ નો રોગ લાગે –
તો તે ફાવે ત્યાં દોડાદોડ કરી મૂકે છે.

કૃષ્ણ કહે છે-અર્જુન, તે આ યુદ્ધ સમયે જ શું લપ માંડી છે ? મને આશ્ચર્ય થાય છે.
તું પોતાને જ્ઞાની સમજે છે,પણ તારું અજ્ઞાનપણું ક્યાં છોડે છે ?
તને હજુ કંઈક બોધ આપવાનો વિચાર કરું તે પહેલાં તો તું મોટી ડાહી ડાહી વાતો કરે છે.

તું તારી પોતાની હાલની શું દશા છે,તે જાણતો નથી અને બીજાના માટે શોક કરે છે!!
જેના માટે શોક કરવો (વિચાર કરવો) તે યોગ્ય નથી તેના માટે તું શોક કરે છે.(વિચાર કરે છે)
(જેના માટે શોક કરવાનો છે તે તું ક્યાં કરે છે ?)
અને આશ્ચર્ય ની વાત તો એ છે કે-તું પાછો જ્ઞાન ની મોટી મોટી પંડિતો જેવી વાતો કરે છે.

પણ આ જગતમાં કોઈ એક ઈશ્વર છે-જે પ્રાણીમાત્ર ની ઉત્પત્તિ તે કરે છે.તેવું જે કહેવાય છે-
તે વાત શું ખોટી છે ? અત્યારે તો તું જાણે એવું બોલે છે-કે-બધાના જન્મ-મૃત્યુ તારા જ હાથ માં છે.
તું ઈચ્છા કરીશ તો જ  કૌરવો નો નાશ થશે-મૃત્યુ થશે!!

પણ જે વિવેકી-જ્ઞાની-પંડિત છે-તે ઉત્પત્તિ અને વિનાશ એ બંને ભ્રમ છે-એમ માને છે.
એટલે તે જીવતા કે મરેલા નો શોક કરતા નથી. (વિચાર કરતા નથી ) (૨-૧૧)

તું કહે છે,કે “હું કૌરવો ને મારીશ નહિ”-તો શું તે બધા કદી મરવાના જ નથી ?
માત્ર એકલો તું જ એમને મારીશ કે મારી શકીશ?
આવા “ભ્રમ વાળો અહંકાર” મન માં લાવીને –
તું  જે નિર્ણય કરી અને તે નિર્ણય ને ચોંટીને તું બેસી ગયો છે.તે શું તને સાચું લાગે છે ?

માત્ર તું જ એક મારનારો છે અને બાકીના બધા મરનારા છે- આ ભ્રાંતિ એ (ભ્રમેં) તારા ચિત્ત માં પ્રવેશી
તને શોકમય અને તારા મન ને ડામાડોળ પરિસ્થિતિ માં મુક્યું છે-તે તને ખબર પડે છે ?

આ જગત અનાદિ કાળથી ચાલ્યું આવે છે-મનુષ્યો જન્મે છે અને મરે છે. જગત નો નિયંતા કોઈ બીજો છે.
તું નથી, તો પછી તેનો શોક કરવાનું કારણ શું છે તે મને કહે.
તારી બુદ્ધિ ની મૂર્ખતા ના કારણે –તેણે (બુદ્ધિએ) વિવેક થી વિચારવાનું છોડ્યું છે.
અને જેનું ચિંતન નથી કરવાનું તેનું ચિંતન કરવા નું ચાલુ કરી દીધું છે.


અર્જુન અશાંત છે. આજે દુનિયા પણ અશાંત છે.
જેનો વિચાર કરવાનો નથી તેનો વિચાર કરીને મનુષ્ય પોતાની જાતે જ –
પોતાની શાંતિ માં અવરોધ ઉભો કરે છે.

એક ભાઈ માથે સુધી ગોદડી ઓઢીને સુઈ જાય છે –અને પછી ગોદડીની અંદર થી બુમો મારે છે-
કે બહુ ગરમી લાગે છે- ગોદડી તો ભાઈ તમે જાતે ઓઢી છે-ગોદડીને જ ફેંક ને !!

બીજા એક ભાઈ થાંભલાને બાથ ભરી ને ઉભા છે-અને બુમો મારે છે-મને થાંભલા એ પકડ્યો છે.!!

અર્જુને પણ બાથ ભરીને એક એવો થાંભલો પકડ્યો છે.
તેની બુદ્ધિ માં મોહ ના  વિચારોએ સ્થાન લઈને મન ને દુઃખી કર્યું છે.
અને તે દુઃખી મને પછી બુદ્ધિને દોરી અને કોઈ એક નિર્ણય લેવડાવ્યો છે-કે-
“હું યુદ્ધ નહિ કરું.”

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  (રજૂઆત-અનિલ પ્રવિણભાઈ શુક્લ)
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE