Feb 1, 2014

Gujarati-Ramayan-Rahasya-42-ગુજરાતી-રામાયણ-રહસ્ય-42

કોશલ દેશ ની રાજધાની અયોધ્યા નું વાલ્મીકિ એ બહુ સુંદર વર્ણન કર્યું છે.અયોધ્યામાં ઇક્ષ્વાકુ વંશ (રધુ વંશ) ના રાજા દશરથ નું રાજ્ય હતું.દશરથ રાજા ધર્મનિષ્ઠ હતા અને પ્રજા નું સારી રીતે પાલન કરતા હતા.અયોધ્યા ના લોકો પણ સદાચારી અને ધર્મપ્રેમી હતા.

રાજા દશરથ ને ત્રણ રાણીઓ હતી-કૌશલ્યા,સુમિત્રા અને કૈકેયી.
પણ સંતાન ની ખોટ હતી.કુલગુરુ વશિષ્ઠે તેમને પુત્ર કામેષ્ટિ યજ્ઞ કરવાની સલાહ આપી.અને કહ્યું કે
ઋષિ ઋષ્યશ્રુંગ ના હાથે યજ્ઞ કરાવવામાં આવશે તો યજ્ઞ સફળ થશે.
વશિષ્ઠ પોતે પણ મહાન ઋષિ છે,તે પોતે પણ યજ્ઞ કરાવવી શકત,પણ બીજો ને મોટા કરવાનો,
તેમનો સ્વભાવ છે.મહાપુરુષો નું આ લક્ષણ છે.

ઋષ્યશ્રુંગ મુનિએ યજ્ઞ પ્રારંભ કર્યો અને પૂર્ણાહુતિ વખતે યજ્ઞ ના અગ્નિ માંથી એક તેજસ્વી પુરુષ પ્રગટ થયો.તેના બંને હાથમાં એક સુવર્ણ પાત્ર હતું,પાત્રમાં પાયસાન્ન (દૂધપાક) હતું.
દશરથ રાજા ને તે અર્પણ કરી યજ્ઞ-નારાયણ ભગવાને કહ્યું કે-તમારી કીર્તિ ને વધારનારા ચાર પુત્રો
પ્રગટ થશે.આટલું કહી તેઓ યજ્ઞ કુંડ માં અંતર્ધાન થઇ ગયા.

વશિષ્ઠજી ની સલાહ પ્રમાણે,દશરથે એ પ્રસાદ નો અડધો ભાગ પટરાણી કૌશલ્યા ને આપ્યો અને
બાકી રહેલા અડધા  ભાગના બે ભાગ કરી એક ભાગ સુમિત્રા ને આપ્યો. હવે જે ત્રીજો ભાગ રહ્યો તે
કૈકેયી ને આપવા જતાં રાજા ને વિચાર આવ્યો કે કૈકેયી સૌથી નાની રાણી છે,તેને જો સુમિત્રા ના જેટલો જ
ભાગ આપું તો એને સુમિત્રાની સમકક્ષ ગણી કહેવાય.અને જેથી સુમિત્રાનું માન સચવાય નહિ.
આમ વિચારી ને તેને તે પ્રસાદ ના વળી બે ભાગ કર્યા-કે જેમાંથી એક ભાગ કૈકેયી ને આપ્યો અને
બાકીનો ફરીથી સુમિત્રા ને આપ્યો.

ભાગવત ની જેમ રામાયણ ની પણ સમાધિ ભાષા છે.યજ્ઞ-પ્રસાદ ની વહેંચણી માં પણ રહસ્ય છે.
કૈકેયી ને (ત્રીજા ભાગનો) પ્રસાદ આપવા જતા રાજા દશરથ તેના બે ભાગ કરી અડધો કૈકેયી ને અને
અડધો ફરીથી સુમિત્રા ને આપે છે.અને એ પ્રસાદના ફળ રૂપે જન્મેલા ભરત (કૈકેયી) અને શત્રુઘ્ન (સુમિત્રા)
એક ના જ બે ભાગ રૂપ હોઈ એકમેક ની જોડે રહે છે.
અને આખા પાત્ર માંથી કશી વિમાસણ કે મુંઝવણ વગર પહેલા જે બે ભાગ થાય છે –
તેના ફળ રૂપે જન્મેલા રામ અને લક્ષ્મણ એક મેક ની જોડે રહે છે.

એક એવી વાત પણ પ્રચલિત છે કે-રાજા દશરથે પ્રસાદ નો પહેલો અને મોટો ભાગ કૌશલ્યા ને આપ્યો,
તેથી કૈકેયી ને ખોટું લાગ્યું કે –મને કેમ પહેલો નહિ?તેથી તેણે તે પ્રસાદ લીધો નહિ.
એવામાં એક સમડી ઉડતી ઉડતી આવી અને તે પ્રસાદ લઇ ગઈ.અને તે વખતે માતા અંજનીદેવી
ભગવાન શંકર ની આરાધના કરતાં હતાં,તેમના ખોબા માં તે પ્રસાદ મૂકી દીધો.શિવજી નો પ્રસાદ સમજી
અંજની દેવી તે આરોગી ગયા,અને તેથી તેમણે એક પુત્ર થયો,અને તે પુત્ર તે હનુમાનજી.
કૈકેયી નો પ્રસાદ આમ ચાલ્યો ગયો એટલે તેને પશ્ચાતાપ થયો.ત્યારે કૌશલ્યા અને સુમિત્રાએ બંને એ
પોતાના ભાગમાંથી થોડો થોડો તેને આપી તેને શાંત કરી.    

દશે ઇન્દ્રિયો ના ઘોડાઓ ને કાબુમાં રાખી,જેનો રથ પ્રભુજી તરફ જાય તે દશરથ.
આવા દશરથ ને ત્યાં ભગવાન પુત્ર-રૂપે આવે છે.
દશમુખ રાવણ કે કે જેની દશે ઇન્દ્રિયો માં કામ ભર્યો છે,તેને ત્યાં રામ કાળ-રૂપે આવે છે.
દશરથ જીતેન્દ્રિય છે અને સર્વ ને રાજી કરે છે તેથી તેમને ત્યાં સર્વેશ્વર આવે છે.
કલહ વગર ની કાયા તે અયોધ્યા અને સરયુકિનારો નદી એટલે ભક્તિ નો  કિનારો.
આવી નગરીમાં રહેલા જીવાત્મા તે દશરથ અને તેમને ત્યાં પરમાત્મા પુત્ર રૂપે પધારે છે.

ત્રણે રાણીઓ પુત્રવતી થવાની છે.રાજા દશરથ સુમિત્રા ને પૂછે છે કે તમારી કશી ઈચ્છા છે?
ત્યારે સુમિત્રા કહે છે કે-મારે કૌશલ્યાજી ની જોડે રહેવું છે,મારે તેમની સેવા કરવી છે.કૌશલ્યાજી ઠાકોરજી ની
સેવા કરશે અને હું તેમની સેવા કરીશ. સુમિત્રાજી ઉપાસના નું સ્વ-રૂપ છે.

કૌશલ્યાજી આખો દિવસ જપ અને ધ્યાનમાં લીન રહે છે,તેમનું ચિત્ત કોઈ દુન્યવી ચીજ પર જતું નથી.
રાજા દશરથ તેમણે પણ પ્રશ્ન કરે છે-કે તમારી કોઈ ઈચ્છા છે? ત્યારે કૌશલ્યાજી કહે છે કે-
ઈચ્છા જ દુઃખ માત્ર નું કારણ છે,મને કોઈ સુખ ની ઈચ્છા કે કામના નથી.મને કોઈ સુખ નો અભાવ નથી.
કૌશલ્યાજી જ્ઞાન-શક્તિ નું સ્વ-રૂપ છે.
દશરથ રાજા ને આશ્ચર્ય થાય છે કે-કૌશલ્યા તો કોઈ જીવનમુક્ત પુરુષ ની પેઠે વાત કરે છે.

સુમિત્રા (ઉપાસના) અને કૌશલ્યા (જ્ઞાન) એ એક-મેક ની સાથે રહે છે.

કૈકેયી અલગ રહે છે તે ક્રિયા-શક્તિ નું સ્વ-રૂપ છે.

PREVIOUS PAGE         INDEX PAGE           NEXT PAGE