ભાગવત રહસ્ય-૧૮૧

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
સ્કંધ-૭-(સાતમો)-૨૬
ગૃહસ્થાશ્રમ માં દાન કરવાની આજ્ઞા કરી છે. ગૃહસ્થે બાર મહિના માં એક માસ એકાંત માં નારાયણ ની સાધના કરવી.
ગંગાકિનારે કે ઘરમાં લૌકિક વાતો છોડી નારાયણ નું ધ્યાન કરવું જોઈએ. ભક્તિ કરવામાં સ્થાન શુદ્ધિની બહુ જરૂર છે.

માર્કંડેય પુરાણ માં એક કથા છે.
રામ-લક્ષ્મણ એક જંગલમાંથી જતાં હતા. એક જગ્યા એ લક્ષ્મણજી ની બુદ્ધિ બગડી છે.
વિચારે છે-કૈકેયી એ રામ ને વનવાસ આપેલો છે-મને નહિ. મારે રામની સેવા કરવાની શી જરૂર છે ?
મન માં રામ-સીતાજી પ્રત્યે કુભાવ આવ્યો છે. રામજી ને ખબર પડી-એટલે લક્ષ્મણ ને કહ્યું-લક્ષ્મણ, આ જગાની માટી લઇ લે-
સરસ લાગે છે. એથી લક્ષ્મણે માટી નું પોટલું બાંધ્યું છે.
પછી લક્ષ્મણ જયારે આ માટી દૂર મૂકે ત્યારે તેમને રામ-સીતા માં ઈશ્વરના દર્શન થાય છે. પણ જેવી પોટલી ઉંચકે-એટલે
કુભાવ આવે છે. લક્ષ્મણ ને આશ્ચર્ય થયું. આમ કેમ થાય છે ? તેમણે રામજી ને આનું કારણ પૂછ્યું.

રામજી એ કહ્યું-લક્ષ્મણ આમાં તારો દોષ નથી-આ માટી તેનું કારણ છે.જે ભૂમિ માં જેવાં કામ થાય છે-તેના પરમાણુ ઓ તે
ભૂમિ માં અને તે ભૂમિના વાતાવરણ માં રહે છે.
આ માટી જે જગાની છે-તે જગામાં સુંદ-ઉપસુંદ નામના બે રાક્ષસો રહેતા હતા. તેઓએ તપશ્ચર્યા કરી બ્રહ્મા પાસે વરદાન
માગ્યું-કે-અમે અમર રહીએ તેવું વરદાન આપો. બ્રહ્મા કહે –“તમારી માગણી માં કંઈક અપવાદ રાખો. જેને જીવન છે-તેનું
મૃત્યુ પણ છે.” બંને ભાઈઓ વચ્ચે અતિશય ગાઢ પ્રેમ હતો. તેથી તેઓએ કહ્યું-કે-અમે બે ભાઈઓ જયારે ઝગડીએ –ત્યારે
અમારું મરણ થાય. સુંદ –ઉપસુંદે વિચારેલું કે-અમે બે ભાઈઓ વચ્ચે કદી ઝગડો થવાનો નથી. એટલે અમે કોઈ દિવસ
મરવાના નથી.અમે અમર બન્યા છીએ.

સુદ-ઉપસુંદ દેવો ને ત્રાસ આપે છે.દેવો બ્રહ્મા ને શરણે ગયા.બ્રહ્માએ તિલોત્તમા નામની અપ્સરા ઉત્પન્ન કરી અને તેને કહ્યું-
તું સુંદ-ઉપસુંદ પાસે જા અને બે ભાઈઓ વચ્ચે ઝગડો કરાવ. તિલોત્તમા સુંદ-ઉપસુંદ પાસે આવી છે.તેને માટે બે ભાઈઓ
વચ્ચે યુદ્ધ થયું અને બંને મરણ પામ્યા. તેથી જ આ માટી પર વેરના સંસ્કાર ઉતરી આવ્યા છે.

ગૃહસ્થ પિતૃ-શ્રાદ્ધ કરે. કામ,ક્રોધ-લોભ નો ત્યાગ કરે.
કામ-નું મૂળ સંકલ્પ છે.મન માં સુખ ભોગવવાનો સંકલ્પ થાય –તો આ સંકલ્પ દુઃખ નું કારણ બને છે.
કામના નો સંકલ્પ પુરો ન થાય તો ક્રોધ આવે છે. માટે કામના ઓ નો ત્યાગ કરવાનું કહ્યું છે.
સંસારી લોકો જેને અર્થ (ધન) કહે છે તેને અનર્થ સમજી લોભ ને જીતવો જોઈએ.
અને તત્વ (આધ્યાત્મ વિદ્યા) ના વિચારથી શોક,મોહ,ભય ને જીતવો જોઈએ.

ગ્રહસ્થ પુરુષ સંત નો આશ્રય કરે.સાત્વિક ભોજન,સ્થાન,સત્સંગ થી નિદ્રાને જીતે. સત્વગુણ વધે તો નિંદ્રા ઓછી થશે.
આ શરીર “રજ” માંથી પેદા થયું છે-તેથી તેમાં રજોગુણ વધારે છે. અને રજોગુણ થી શરીર ટકે છે.
શુદ્ધ સત્વગુણ બહુ વધે તો મનુષ્ય નો દેહ પડી જાય છે.(જ્ઞાનેશ્વરે ૧૬ વર્ષે અને શંકરાચાર્યે ૩૨ વર્ષે પ્રયાણ કરેલું છે.)
શરીર માં તમોગુણ વધે-એટલે નિંદ્રા વધે. સત્વગુણ વધે-એટલે નિંદ્રા ઓછી થાય.
સત્વગુણ વધે એટલે પ્રભુના મિલન માટે આતુરતા વધે.
ગૃહસ્થ રોજ થોડો સમય ભગવાન નું ધ્યાન કરે.ધ્યાન કરવાથી પ્રભુ ની શક્તિ ધ્યાન કરનાર માં આવે છે.

શરીર રૂપી  રથ જ્યાં સુધી પોતાને વશ  છે –અને ઇન્દ્રિયો વગેરે બરાબર સશક્ત છે-ત્યાં સુધી માં તીક્ષ્ણ જ્ઞાનરૂપી
તલવાર લઇ કેવળ ભગવાનનું બળ રાખીને,રાગદ્વેષાદિ શત્રુઓને જીતવા અને શાંત થઇ સ્વ-આનંદ રૂપી-સ્વ-રાજ્ય થી
સંતુષ્ટ થવું જોઈએ. તે પછી શરીર રૂપી રથને પણ છોડી દેવો.

ગૃહસ્થ હું કમાઉં છું એવું અભિમાન ન રાખે. દ્રવ્ય મારું જ છે તેવું અભિમાન ન રાખે. દ્રવ્ય સર્વનું છે.
કોણ જાણે છે કે કોના પુણ્ય થી ઘરમાં દ્રવ્ય આવે છે? ગૃહસ્થે ધર્મ થી દ્રવ્ય કમાવું.

પતિ-પત્ની સત્સંગ કરે. એકાંત માં બેસી હરિકીર્તન કરે.કિર્તન થી કલિના દોષો નો વિનાશ થાય છે.

નારદજી –ધર્મરાજાને કહે છે-અનેક ગૃહસ્થો સત્સંગ અને હરિકીર્તન થી તરી ગયા છે. રાજા, તમે તો નસીબદાર છો-કે-
મોટા મોટા ઋષિઓ જે ઈશ્વરને જોવા ઝંખે છે-તે તમારા ઘરમાં રહે છે.તમારાં સંબંધી છે.

સમાપ્તિ માં ધર્મરાજાએ નારદજી ની પૂજા કરી છે.

સ્કંધ-૭ –સમાપ્ત
અનુસંધાન-સ્કંધ-૮ માં.


ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE