Nov 22, 2012

ભાગવત રહસ્ય-૧૮૨ -સ્કંધ-૮

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
સ્કંધ-૮-(આઠમો)-૧ (મન્વંતર લીલા)
સાતમા સ્કંધ માં વાસના ની કથા કહી.
પ્રહલાદની સદવાસના, મનુષ્ય ની મિશ્ર વાસના અને હિરણ્યકશિપુ ની અસદવાસના.

આ આઠમાં સ્કંધ માં વાસના ના વિનાશ કરવા માટે ચાર ઉપાયો બતાવ્યા છે

--સતત હરિસ્મરણ. .હૃદયમાં હંમેશ રામ હોય ત્યાં કામ (વાસના) આવી શકે નહિ.
--પોતાની પાસે જે ધન-મિલકત વગેરે જે બધું જ છે-તે ઈશ્વરનું છે-તેમ માનો.
   જીવ લક્ષ્મી નો માલિક થઇ શકે નહિ.   લક્ષ્મી નો માલિક એક માત્ર ઈશ્વર છે.
   જીવ એ લક્ષ્મી નો દીકરો છે. બાળક થવામાં જે મજા છે-તે ધણી થવામાં નથી.
--વિપત્તિ માં પણ પોતાના વચન નું પાલન કરો. બલિરાજાની જેમ.
  બલિરાજાએ સર્વસ્વ નું દાન વચન માટે કર્યું છે.
--શરણા ગતિ-ઈશ્વરની શરણા ગતિ લેવા થી અહમ મરે છે. અને ઈશ્વર માં તન્મયતા આવે છે.

આઠમાં સ્કંધ ને મન્વંતરલીલા પણ કહે છે.

શુકદેવજી વર્ણન કરે છે-રાજન પ્રત્યેક મન્વંતર માં પ્રભુનો જન્મ થાય છે. પ્રભુ એક વિશિષ્ઠ અવતાર લે છે.
કલ્પ માં છ મન્વંતર  થયા.
પહેલા માં- સ્વાયંભુવ મનુ ની કથા મેં તને કહી.તેમની પુત્રી આકુતિ-દેવહુતિ ના ચરિત્રો તને કહ્યા
બીજા માં -સ્વાયંભુવ મનુ તપશ્ચર્યા કરવા વન માં ગયા ત્યારે “યજ્ઞ-ભગવાને” તેમનું રાક્ષસો થી રક્ષણ કર્યું.
ત્રીજામાં –“ઉત્તમ “ મનુ થયેલાં અને પ્રભુએ “સત્યસેન” ને નામે અવતાર લીધેલો.
ચોથામાં –“હરિ” નામ નો અવતાર થયેલો અને તેમણે ગજેન્દ્ર ની ગ્રાહ થી રક્ષા કરેલી.

પરીક્ષિત રાજા કહે છે- કે ગજેન્દ્ર મોક્ષ ની કથા સંભળાવો.
(અધ્યાય-૨ થી અધ્યાય-૪ –સુધી ગજેન્દ્ર મોક્ષ ની કથા છે)

શુકદેવજી રાજર્ષિ ને કહે છે-ત્રિકૂટ પર્વત પર એક બળવાન હાથી અનેક હાથણીઓ અને બચ્ચાં સાથે રહેતો હતો. ઉનાળાની બહુ ગરમી માં તે એક સરોવરમાં પરિવાર સાથે એક સરોવરમાં જલક્રીડા કરવા ગયો. હાથી જળક્રીડા માં તન્મય છે એમ જાણી મગર આવી હાથી નો પગ પકડે છે.મગર ની પકડમાંથી છુટવા હાથી એ ઘણા પ્રયત્નો કર્યા. હાથી સ્થળચર છે અને મગર જળચર છે. હાથી જળ માં દુર્બળ બને છે. મગર હાથી ને છોડતો નથી.

આ કથાનું રહસ્ય એવું છે-કે-
સંસાર એ સરોવર છે. આ સરોવરમાં  જીવાત્મા સ્ત્રી અને બાળકો સાથે ક્રીડા કરે છે,જે સંસાર માં જીવ રમે છે-
તે સંસારમાં તેનો કાળ (સમય) નક્કી હોય છે.મનુષ્ય કાળ ને જોતો નથી પણ કાળ સાવધાન થઇ બેઠો છે. તે સતત જુએ છે. અને જ્યારે મનુષ્ય ગાફેલ બને છે- એવો તરત તેને પકડે છે.
કાળ ને સંસાર સરોવર અને મગર એમ બે ઉપમા આપી છે.
જે કામ નો માર ખાય છે તેને કાળ નો માર ખાવો જ પડે છે.
મનુષ્ય કહે કે હું કામ ને ભોગવું છું પણ તે વાત ખોટી છે, કામ મનુષ્ય ને ભોગવી તેની શક્તિ ક્ષીણ કરે છે.

મગરે હાથી નો પગ પકડ્યો છે-તેજ રીતે કાળ આવે ત્યારે પગને પહેલાં પકડે છે-પગ ની શક્તિ એકદમ ઓછી થાય એટલે સમજવું કે કાળ સમીપ માં છે. પરંતુ ગભરાયા વગર ઈશ્વર સ્મરણ માં લાગી જવું – કારણ કે કાળ જયારે પકડે ત્યારે-
કાળ ની પકડ માંથી સ્ત્રી-પુત્ર કોઈ છોડાવી શકશે નહિ.કે કોઈ પ્રયત્ન કામ લાગશે નહિ.

કાળ ના મુખ માંથી –મગરના મુખમાંથી એકમાત્ર એક માત્ર શ્રી હરિ નું સુદર્શન ચક્ર છોડાવી શકે છે.
જ્ઞાન ચક્ર મળે તો આ મગર (કાળ) મરે છે.

હાથી ને મગર થી બચાવવા હાથણીઓએ અને બચ્ચાંઓએ ઘણો પ્રયત્ન કર્યો પણ કોઈ કામ લાગ્યો નહિ.
મગર હાથી ને ઊંડે ને ઊંડે લઇ જવા લાગ્યો.
આ હવે મરશે-જ એમ માનીને સર્વે જણ તેને છોડી ને નાસી ગયાં.

ગજેન્દ્ર હવે એકલો પડ્યો. એકલા પડે એટલે જ્ઞાન જાગ્રત થાય છે. જીવ નિર્બળ બને એટલે-તે ઈશ્વરને શરણે જાય છે.ગજેન્દ્ર નિરાધાર થયો-તેને ખાતરી થઇ કે હવે કોઈ મારું નથી-એટલે ઈશ્વરને પોકાર પાડે છે.

ડોસો માંદો પડે છે. અને જો થોડા દિવસ વધારે માંદો રહે તો ઘરનાં સર્વ ઈચ્છશે કે હવે –આ મરી જાય તો સારું. ઘરનાં લોકો ને બહુ સેવા કરવી પડે એટલે કંટાળે છે. જેને માટે આખી જિંદગી ડોસાએ પૈસાનું પાણી કર્યું છે-તે જ લોકો ઇચ્છે છે કે હવે આ છૂટી જાય તો સારું. દીકરો નોકરી માંથી રજા લઈને ઘેર આવ્યો હોય અને માંદગી લંબાય તો કહેશે-કે- રજા પૂરી થાય છે-એટલે હું જાઉં છું,બાપા ને કંઈક થાય તો ખબર આપજો. 

જીવ મૃત્યુ પથારી માં એકલો છે-ત્યારે ગજેન્દ્ર જેવી દશા થાય છે. અંતકાળે જીવ ને જ્ઞાન થાય છે પણ તે જ્ઞાન કામમાં આવતું નથી.તે વખતે શરીર એટલું બગડેલું હોય છે-કે કંઈ થઇ શકતું નથી. મનુષ્ય ગભરાય છે. “મેં કોઈ તૈયારી  કરી નથી. મારું શું થશે ?” 

જ્યાં ગયા પછી પાછું આવવાનું છે-તેવી મુસાફરી ની મનુષ્ય પારાવાર તૈયારી કરે છે-

પણ જ્યાં ગયા પછી પાછા આવવાનું નથી તેવી મોટી મુસાફરી ની કોઈ તૈયારી કરતુ નથી.
પરમાત્મા ને રાજી કરો તો બેડો પાર છે.

અંતકાળ માં હરિ લેવા આવે તેવી ઈચ્છા હોય તો આજ થી જ “હાય હાય”કરવાનું છોડી દઈને “હરિ હરિ” કરવાની ટેવ પાડો. જ્યાં સુધી શરીર સારું છે-ત્યાં સુધી બાજી આપણા હાથ માં છે.
શરીર બગડ્યા પછી કંઈ નહિ થાય.


ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
સ્કંધ-૮-(આઠમો)-૧ (મન્વંતર લીલા)