Nov 20, 2012

ભાગવત રહસ્ય-૧૮૦

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
સ્કંધ-૭-(સાતમો)-૨૫
આત્મા –અનાત્મા નો વિવેક એ સર્વ નો ધર્મ છે. વેદો ની વાણી ગૂઢ હોય છે.
કોઈ અધિકારી પાસેથી તેનો સાચો અર્થ સમજવો જોઈએ.

એક ઉદાહરણ છે.
એક શેઠે પોતાના ચોપડામાં લખી રાખેલું કે ગંગા-યમુના ની મધ્ય માં લાખ રૂપિયા રાખ્યા છે.
છોકરાઓ ને એક વખત પૈસા ની તાણ પડી.ચોપડામાં પિતાજી ના હાથનું લખાણ વાંચે છે-પણ કંઈ સમજણ પડતી નથી.
ત્યાં જુના મુનીમ ફરતા ફરતા આવ્યા-તેમને પૂછ્યું-કે આ ચોપડામાં –પિતાજીએ લખ્યું છે-તેનો અર્થ શો ?
મુનીમે કહ્યું-તમારાં ઘરમાં ગંગા-યમુના નામની બે ગાયો છે-તે જે જગ્યાએ બાંધવામાં આવે છે-તેની વચ્ચે આ રૂપિયા છે.

હવે આ દ્રષ્ટાંત નો આધ્યાત્મિક અર્થ એવો થાય કે-
ગંગા-યમુના –એ-ઈડા-પિંગલા –બે નાડીઓ છે.તેની મધ્ય માં સુષુમણા નાડી છે. તે છુપાયેલું ધન છે.
આ નાડી જાગ્રત ન થાય ત્યાં સુધી બ્રહ્મ ના દર્શન થતાં નથી.

બીજા –“સર્વ સામાન્ય”-“સાધારણ ધર્મો” માં-
પંચ મહાભૂતો માં (સર્વમાં) ઈશ્વરની ભાવના—શ્રવણ—કિર્તન—સ્મરણ—સેવા—પૂજા—નમસ્કાર અને
પરમાત્મા ને આત્મસમર્પણ કરવું તે સહુ નો ધર્મ છે.

તે પછી વિશિષ્ઠ ધર્મો નું વર્ણન છે. ચાર વર્ણ બ્રાહ્મણ,ક્ષત્રિય,વૈશ્ય અને શૂદ્ર –ચારે ઈશ્વરના અંગ માંથી નીકળ્યા છે.
આ બધા એક ઈશ્વરના સ્વરૂપ માં રહેલા છે-તેવી ભાવના રાખો-દરેક વર્ણ ના ધર્મો નું વર્ણન છે.

સ્ત્રીઓનો ધર્મ બતાવ્યો-કે સ્ત્રી પતિમાં ઈશ્વરનો ભાવ રાખે. પછી ચાર આશ્રમો –બ્રહ્મચર્યાશ્રમ,ગૃહસ્થાશ્રમ,વાનપ્રસ્થાશ્રમ અને
સન્યાસાશ્રમ ના ધર્મો બતાવ્યા છે.

બ્રહ્મચર્યાશ્રમ એ સરવાળો છે,ગૃહસ્થાશ્રમ એ બાદબાકી છે, વાનપ્રસ્થ ધર્મ માં સંયમ વધરી શક્તિ નો ગુણાકાર કરવાનો છે .
અને સંન્યાસાશ્રમ એટલે ભાગાકાર.
નૈષ્ઠિક બ્રહ્મચારી –કાયમ માટે બ્રહ્મચર્ય નું પાલન કરે છે.

બ્રહ્મચારી ના ધર્મો માં મિતભોજી—(અલ્પાહાર )અને સ્ત્રીસંગ વર્જ્ય –વગેરે છે.
પરમાત્મા માટે સર્વ સુખ નો ત્યાગ તે સન્યાસી નો ધર્મ છે.
અનાસક્તિ અને જીવની સેવા એ ગૃહસ્થ નો ધર્મ છે.

ગૃહસ્થાશ્રમી બહુ કડક ન થાય અને બહુ સરળ ન થાય. સ્ત્રી નું સન્માન કરો પણ સ્ત્રીને અતિશય આધીન ન રહો.
અનાસકત રહો. બહુ મમતા માર ખવડાવે છે.
એક ઉદાહરણ છે-
એક રાજા હતો. તે પશુ-પક્ષી ની ભાષા જાણે. એક દિવસ રાજા-રાણી જમવા બેઠા હતા .તે વખતે એક કીડીએ રાણી ની
થાળી માંથી થોડું અન્ન રાજા ની થાળીમાં લાવી મૂકી દીધું. બીજી કીડીએ કહ્યું -તું અધર્મ કરે છે. સ્ત્રી નું ઉચ્છિષ્ઠ રાજા ને
ખવડાવે છે ? તને વિવેક નથી. બંને કીડી ની વાતો સાંભળી રાજા હસ્યો. રાણીએ રાજા ને હસવાનું કારણ પૂછ્યું.
રાજા કહે એ વાત રહેવા દે-અનર્થ થશે.
રાજા ને એક મહાત્મા એ પશુ પક્ષીની બોલી નું જ્ઞાન આપેલું-અને કહેલું કે આ વાત કોઈને કહીશ તો તારું મરણ થશે.
રાજા આ વાત રાણીને સમજાવે છે-પણ રાણી એ હઠ પકડી છે.”ભલે તમારું મરણ થાય-પણ મને તમે કેમ હસ્યા તે કહો”
રાજા સ્ત્રી ને અતિ આધીન હતો.તે સ્ત્રી માટે મરવા તૈયાર થયો.
રાજા કહે છે-આપણે કાશી જઈએ અને ત્યાં હું તને એ વાત કહીશ. રાજા ને એમ કે કાશી માં મરણ થશે-તો મુક્તિ મળશે.

રાજા-રાણી કાશી જવા નીકળ્યા છે.રસ્તામાં મુકામ કર્યો. ત્યાં બકરો અને બકરી વાતો કરતાં હતા તે રાજા એ સાંભળી.
બકરી-બકરાને કહે છે-તમે કુવામાં જાઓ અને મારા માટે લીલું –કુણું ઘાસ લઇ આવો નહિતર હું ડૂબી મરીશ.
બકરો સમજાવે છે-ઘાસ લેવા જઈશ  અને જો પગ લપસી જશે તો –હું મરી જઈશ.
બકરી કહે-તમારું જે થવાનું હોય તે થાય,ભલે મરણ થાય-પણ મને ઘાસ લાવી આપો.
બકરો કહે –હું રાજા જેવો મૂર્ખ નથી-કે પત્ની પાછળ મરવા તૈયાર થાઉં.

રાજા આ સાંભળી વિચારે છે-કે-ખરેખર હું કેવો મૂર્ખ? પ્રભુભજન માટે મળેલું આ શરીર હું સ્ત્રી પાછળ ત્યાગવા તૈયાર થયો.
ધિક્કાર છે-મને. મારા કરતા બકરો ચતુર છે.
રાજાએ રાણી ને કહી દીધું-કે હું કાંઇ વાત કહેવાનો નથી. તારે જે કરવું હોય તે કર.
રાણી એ જોયું-કે હવે કોઈ દાળ ગળવાની નથી એટલે તેને હઠ છોડી દીધી.



ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE