More Labels

Nov 23, 2012

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય-૨૩

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE
અધ્યાય-૩-કર્મયોગ -૪
પ્રાણીમાત્ર ઉત્પત્તિ અને પોષણ અન્ન માંથી થાય છે,
અન્ન ની ઉત્પત્તિ અને પોષણ વરસાદથી થાય છે.
વરસાદની ઉત્પત્તિ યજ્ઞથી થાય છે,
યજ્ઞ ની ઉત્પત્તિ કર્મ માંથી થાય છે.
કર્મ ની ઉત્પત્તિ વેદ માંથી (વેદ રૂપી બ્રહ્મ માંથી) થાય છે.
અને વેદ ની ઉત્પત્તિ પરમાત્મા માંથી થાય છે.

એટલે કે વેદો માં જે સ્વ-ધર્મ રૂપી “કર્મ” બતાવ્યું છે, તે “કર્મ” માં પરમાત્મા નો વાસ છે...(૧૪-૧૫)

ઉપર બતાવ્યું –તે પ્રમાણે જગતનું (સૃષ્ટિ)  એક “ચક્ર” ચાલ્યે જાય છે.

જયારે પરમાત્મા એ જગતનું નિર્માણ કર્યું – ત્યારે પ્રાણીમાત્ર-સ્વછંદે-ચઢી ના જાય અને જગતનું નિયમન
સારી રીતે જળવાઈ રહે, તે માટે કાયદાઓ -દરેક પ્રાણીઓના જુદા જુદા સ્વ-ધર્મો –વેદમાં બતાવ્યા.

જેવી રીતે મનુષ્ય ,વાહનો ને ચાલવા માટે સડક (રોડ) બનાવે છે,તો જોડે માણસો ને ચાલવા માટે
નાની સડક (ફૂટપાથ) બનાવે છે. અને પછી કાયદો –નિયમ બનાવે છે-કે-જેને ચાલવું હોય તેને માત્ર
ફૂટપાથ પર જ ચાલવું. જો ચાલતો માણસ ફૂટપાથ પર ચાલવાને બદલે સડક પર આવી જાય તો –
ગમે તે વાહન તેણે હડફેટે લઇ લેશે.

મનુષ્ય ને જયારે જીવન મળ્યું છે-શરીર મળ્યું છે-ત્યારે-
શરીર ની સાથે જ “કર્તવ્ય કર્મ”  પ્રાપ્ત થઇ ને જ આવ્યા છે.  
જુદી જુદી પ્રકૃતિ ના મનુષ્યો માટે જુદા જુદા ધર્મો (નિયમો-કાયદાઓ) –કે જે પ્રભુ એ બનાવ્યા છે,
તેનું આચરણ –કરી ને મનુષ્ય,સુખ-શાંતિ-આનંદ પામી શકે છે.
પણ જો મનુષ્ય –સ્વ-ધર્મ રૂપી કર્મો ને છોડી ને માત્ર ઇન્દ્રિયો (જીભ-વગેરે) ના વિષયો (સ્વાદ-વગેરે)
ને તૃપ્ત કરવામાં જ જીવન ગાળે છે, તેનું જીવન વ્યર્થ (નકામું) છે.............(૧૬)

અહીં વાત છે-કર્તવ્ય કર્મો ની.
શરીર મળ્યું છે-તો શરીર નું પોષણ કરવા માટે –ભોજન ની તો જરૂર પડે જ છે.અને
શરીર ને ભોજન આપવું તે-કર્તવ્ય કર્મ છે.
નાનાં બાળકે ભણવા માટે સ્કુલ માં જવું જ પડે.બાળક નું ભણવા જવાનું-તે કર્તવ્ય-કર્મ છે.
પેટના પોષણ માટે કમાવા જવું.-તે કર્તવ્ય કર્મ છે........વગેરે વગેરે....
શરીરના પોષણ માટે તેણે ભોજન આપવું જોઈએ,તેનો વાંધો નથી, પણ
જયારે મનુષ્ય, લૂલી (જીભ-ઇન્દ્રિય) ના રવાડે ચડી અને માત્ર ભોજન માં (શ્રીખંડ-ભજીયાં) માં જ
મસ્ત રહે (એવું જ રીતે બીજી ઇન્દ્રિયો નું વિચારવાનું) તો પછી તે –
વિષયો (ભોજન-વગેરે) માં આશક્ત (અવિવેકી) થઇ જાય છે.અને –પછી-
પ્રભુ એ જે જીવન આપ્યું છે-તે જીવન નો ઉદ્દેશ ભૂલી જાય છે.
પછી તેને સુખ-શાંતિ-આનંદ-પરમાનંદ ની પ્રાપ્તિ થવી દુર્લભ છે.

કવિ પિંગળે કહ્યું છે-
વિચાર્યું, ના- લઘુ વયમાં, પછી કાશી ગયા થી શું ?   (લઘુ વયમાં=નાની ઉમરમાં, કાશી=વિદ્યા માટે)
મળી દુનિયામાં બદનામી –પછી નાસી ગયાથી શું ?
સુકાણાં મોલ સૃષ્ટિ નાં પછી –વૃષ્ટિ થયા થી શું ?   (મોલ=ખેતર નો પાક--વૃષ્ટિ=વરસાદ)
ના ખાધું કે ખવડાવ્યું-દુઃખી થઇ ને રળ્યા થી શું ?
કવિ પિંગળ કહે પૈસો મૂવા વખતે મળ્યા થી શું ?

પ્રભુ એ આપેલા જીવન નો ઉદ્દેશ (મનુષ્ય જન્મ) આત્મ સ્વ-રૂપ ની પહેચાન કરવા નો-કે-
પ્રભુ ને પ્રાપ્ત કરવા માટે છે.
પ્રભુ એ કૃપા કરી માત્ર માનવ ને જ એક એવી શક્તિ (બુદ્ધિ) આપી છે કે
જો માનવ આ બુદ્ધિ નો સદુપયોગ કરી,વિવેક થી (સંયમ થી),
નિષ્કામ બુદ્ધિ થી સ્વ-ધર્મ નું આચરણ કરી,પવિત્ર જીવન ગાળે તો
મરતાં પહેલા તેને જરૂર પરમાત્મા ના દર્શન થાય.
આત્મ સ્વરૂપ ની સાચી ઓળખાણ થાય .


જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  (રજૂઆત-અનિલ પ્રવિણભાઈ શુક્લ)
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE