Dec 2, 2012

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય-૨૮

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત 
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE
અધ્યાય-૩-કર્મયોગ -૯
શ્રીકૃષ્ણ અર્જુન ને જવાબ આપતા કહે છે-કે-
કામ અને ક્રોધ છે. કે જેની ઉત્પત્તિ પ્રકૃતિ ના રજોગુણ માંથી થઇ છે.
આ બંને મહાપાપી છે,અને તેમની જ પ્રેરણા થી મનુષ્ય પાપાચરણ કરે છે.
માટે આ બંને ને તું “મહાન વેરી” સમજજે...............(૩૭)

ભાગવત ની એક કથા અત્રે યાદ આવે છે.
વ્યાસજી ભાગવત ની રચના કરતા હતા ત્યારે તે શ્લોકો રચી પોતાના શિષ્ય જૈમિની ઋષિ ને
તપાસી જવા માટે આપતા હતા.નવમાં સ્કંધ માં જૈમિની ના વાંચવામાં આ શ્લોક આવ્યો.
બલવાનિન્દ્રિયગ્રામો વિદ્વાંસમપિ કર્ષતિ (ભા-૯-૧૯-૧૭)
(ઇન્દ્રિયો એટલી બળવાન છે-કે ભલભલા વિદ્વાનો ને પણ ચળાવી દે છે)

શ્લોક વાંચી જૈમિની ને લાગ્યું-કે આ શ્લોક રચવામાં વ્યાસજી ની ભૂલ થયેલી છે.
શું વિદ્વાન માણસો ને ઇન્દ્રિયો વિચલિત કરી શકે ? મને ક્યાં ઇન્દ્રિયો વિચલિત કરી શકે છે ?

અહીં ખરેખર કર્ષતિ ને બદલે નાપકર્ષતિ (ચળાવી દે છે-ને બદલે નથી ચળાવી શકતી)
એમ હોવું જોઈએ. એટલે સીધા વ્યાસજી પાસે પહોંચી ગયા-પોતાને શ્લોકમાં લાગતી ભૂલ ની વાત કરી.

જૈમિની ની વાત સાંભળી વ્યાસજી એ કહ્યું કે જે લખાણું છે તે બરાબર જ છે. તેમાં ભૂલ નથી.

એક દિવસ એવું બન્યું કે જૈમિની સંધ્યા કરી-સંધ્યા નું જળ આશ્રમ બહાર નાખવા આવ્યા.
ત્યાં તેમણે એક સુંદર યુવતી ને ઝાડ નીચે વરસાદ માં ભીંજાતી ઉભેલી જોઈ.
યુવતીનું રૂપ જોઈ જૈમિની પ્રલોભન માં પડ્યા.
જૈમિની એ તે સ્ત્રીને કહ્યું વરસાદ માં પલળવા કરતા ઝૂંપડી માં અંદર આવો.આ ઝૂંપડી તમારી જ છે.

સ્ત્રીએ કહ્યું-પુરુષો લુચ્ચા હોય છે, તેમનો ભરોસો કેમ રખાય ?
જૈમીનીએ કહ્યું-અરે મૂર્ખ, હું પૂર્વમીમાંસા નો આચાર્ય જૈમિનીઋષિ. મારો ભરોસો નહિ ?
મારા જેવા તપસ્વી જ્ઞાની નો ભરોસો નહિ કરો તો કોનો ભરોસો કરશો ?
અંદર આશ્રમમાં આવી વિરામ કરો.

સુંદર સ્ત્રી અંદર આશ્રમ માં આવી અને જૈમિની એ તેને બદલવા કપડા આપ્યાં.
વાતો માં જૈમિની નું મન વધારે લલચાયું. તેમણે સ્ત્રી ને પૂછ્યું કે-તમારાં લગ્ન થયેલાં છે ?
સ્ત્રી એ ના પાડી. એટલે જૈમિની એ તેની સાથે પરણવાની ઈચ્છા બતાવી.

યુવતીએ કહ્યું-કે મારા પિતાએ પ્રતિજ્ઞા લીધી છે-કે-જે કોઈ પુરુષ મારો ઘોડો બને અને તેં પર હું સવાર થાઉંઅને તે મને અંબાજી માતાના મંદિરે દર્શન કરવાં લઇ જાય તેની સાથે તે મને પરણાવશે.
અને મારા બાપુજી ને મેં વચન આપેલું છે-કે-મોઢું કાળું કરીને જમાઈ ને હું લઇ આવીશ.

જૈમિની એ વિચાર્યું-ભલે મોઢું કાળું થાય પણ આ તો મળશે ને ?
જૈમિની એ મોઢું કાળું કર્યું !! અને ઘોડો બન્યા-યુવતી તેમના ઉપર સવાર થઇ.

આ પ્રમાણે - વરઘોડો અંબાજી માતાના મંદિર પાસે આવ્યો. મંદિર ના ઓટલે વ્યાસજી બેઠા હતા.
આ દૃશ્ય જોઈ-વ્યાસજી એ જૈમિની ને પૂછ્યું-કે બેટા ,કર્ષતિ કે નાપકર્ષતિ ?
(ચળાવી શકે છે-કે નથી ચળાવી શકતી)  જૈમિની કહે-કર્ષતિ.... ગુરુજી,તમારો શ્લોક સાચો છે.
ઇન્દ્રિયો એટલી બળવાન છે-કે ભલભલા વિદ્વાનો ને પણ ચળાવી દે છે.

ઇન્દ્રિયો,મન અને બુદ્ધિ માં –“કામ” નું નિવાસ સ્થાન છે.
અને આ કામ ની પ્રેરણા થી જ મહાન જ્ઞાનીઓ પણ ભુલા પડે છે,અને પાપાચરણ કરે છે.

(ક્રમશઃ)


જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  (રજૂઆત-અનિલ પ્રવિણભાઈ શુક્લ)
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE