More Labels

Jan 1, 2013

ભાગવત રહસ્ય-૨૦૪-સ્કંધ-૯

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE      
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
સ્કંધ-૯-(નવમો)-૧
આ સ્કંધ ની શરૂઆત કરતાં પહેલાં અત્યાર સુધીમાં આવી ગયેલા સ્કંધો ના તત્વજ્ઞાન નું થોડું મનન કરીએ.
(૧)-પહેલાં સ્કંધમાં અધિકારલીલા નું વર્ણન છે.
શિષ્ય નો અધિકાર બતાવ્યો. અધિકાર સિદ્ધ થાય તેને સંત મળે. મૃત્યુ માથે છે,એ સાંભળ્યા પછી રાજાનું જીવન સુધરી ગયું,પરીક્ષિત ના વિલાસી જીવનનો અંત આવ્યો.
વિલાસી જીવન નો અંત આવે અને ભક્તિ સિદ્ધ થાય એટલે જીવમાં અધિકાર આવે છે.
અધિકાર વગર જ્ઞાન દીપે નહિ. અનાધિકારી જ્ઞાન નો દુરુયોગ કરે છે.
વૈરાગ્ય ધારણ કરીને જે બહાર નીકળે છે,તે સંત બંને છે,અને તેને ત્યાં સદગુરુ આપોઆપ પધારે છે.
સંત ને ત્યાં જ સંત પધારે.

(૨)-બીજા સ્કંધમાં આવી જ્ઞાનલીલા.  
મનુષ્યમાત્ર નું કર્તવ્ય શું છે? મૃત્યુ નજીક આવેલ મનુષ્ય નું કર્તવ્ય શું છે?
આ પ્રશ્નો ની ચર્ચા કરી જ્ઞાન આપ્યું.મનુષ્ય જીવન ભોગ ભોગવવા માટે આપ્યું નથી,પણ માનવ શરીર
ઈશ્વર ની આરાધના કરી ને ઈશ્વરને પ્રાપ્ત કરવા આપ્યું છે.

(૩)-ત્રીજા સ્કંધ માં આવી સર્ગ-વિસર્ગલીલા.
જ્ઞાન ને ક્રિયાત્મક કરવાનો બોધ આપ્યો.જ્ઞાન ને જીવન માં કેવી રીતે ઉતારવું? તે બતાવ્યું.
જ્ઞાન શબ્દાત્મક (માત્ર શબ્દોવાળું) છે ત્યાં સુધી શાંતિ નથી, જ્ઞાન ક્રિયાત્મક બંને ત્યારે શાંતિ મળે.

(૪)-આ જ્ઞાન ને જીવન માં ઉતારનારના ચારે પુરુષાર્થો સિદ્ધ થાય છે,
એટલે ચોથા સ્કંધ માં ચાર પુરુષાર્થો ની કથા છે.

(૫)-પાંચમા સ્કંધ માં સ્થિતિ લીલા છે.
જ્ઞાન ને જીવન માં ઉતારે તેની સ્થિરતા થાય –જ્ઞાની અને ભાગવત પરમહંસો ના લક્ષણો બતાવ્યા છે.
સર્વ ના માલિક એક પરમાત્મા છે.

(૬)-છઠ્ઠા સ્કંધ માં પુષ્ટિલીલા-અનુગ્રહલીલા વર્ણવી. પ્રભુ માટે જે સાધન કરે તેના પર પ્રભુ કૃપા કરે છે.

(૭)-સાતમાં સ્કંધ માં વાસનાલીલા નું વર્ણન છે.
મનુષ્ય પ્રભુકૃપા નો ઉપયોગ ન કરે તો વાસના વધે છે,તેનામાં વાસના જાગે છે.
(૮)-તેથી અસદવાસના દૂર કરવા-સંતો ના ચાર ધર્મો-આઠમા સ્કંધ માં કહ્યા.

(૯)-હવે નવમા સ્કંધ માં સૂર્યવંશ અને ચંદ્રવંશ –ના બે પ્રકરણો આવશે.
સૂર્ય બુદ્ધિ ના માલિક છે અને ચંદ્ર મન ના માલિક છે. બુદ્ધિ ની શુદ્ધિ કરવા સૂર્યવંશમાં રામચંદ્રજી નું અને
મન ની શુદ્ધિ કરવા ચન્દ્રવંશ માં શ્રીકૃષ્ણ નું ચરિત્ર કહ્યું.

સંતો ના ચાર ધર્મો-
(૧)-આપત્તિ માં હરિ નું સ્મરણ –ગજેન્દ્ર ની જેમ
(૨)-સંપત્તિ માં સર્વસ્વ નું દાન.-બલિરાજા ની જેમ.
(૩)-વિપત્તિ માં સ્વ-વચન પરિપાલન- બલિરાજા ની જેમ.
(૪)-સર્વ અવસ્થામાં ભગવત શરણાગતિ-સત્યવ્રત ની જેમ

સંતો ના આ ચાર ધર્મો જીવન માં ઉતારી ને વાસના નો વિનાસ કરી શકાય છે.
વાસના ને પ્રભુભક્તિ માં વળે તો વાસના જ ભક્તિ બને છે.
રાસલીલામાં પ્રભુ ને મળવું હોય પણ જો વાસનાનું આવરણ હોય તો-તે મિલન માં આનંદ આવતો નથી.
વાસનાનો નાશ (ક્ષય) થાય તો જ -તે પછી રાસલીલામાં જીવ-ઈશ્વરનું મિલન થાય છે.
સંયમ અને સદાચાર નો આશરો લે તો રાસલીલા માં તેને સ્થાન મળે છે.

આઠમા સ્કંધ માં સંતોના ચાર ધર્મો બતાવ્યા તેમ છતાં શુકદેવજી ને લાગ્યું કે હજુ પરીક્ષિતના મન માં
થોડી સૂક્ષ્મ વાસના રહી ગઈ છે. અને રાજા જો સૂક્ષ્મ વાસના લઈને રાસલીલામાં જશે તો તેને રાસલીલામાં
કામ દેખાશે.રાસલીલા માં તેને લૌકિક કામાચાર દેખાશે.

જેના મન માં કામ હોય તેને સર્વત્ર કામ દેખાય. રાસલીલામાં બિલકુલ કામ નથી.
માનવની બુદ્ધિ કામ થી ભરેલી છે,તેથી પ્રભુ ની નિષ્કામ લીલા માં તેમણે કામ ની ગંધ આવે છે.
શ્રીકૃષ્ણ પાસે કામ જઈ શકે જ નહિ,સૂર્ય પાસે અંધકાર જઈ ન શકે તેમ.

રાજા ની બુદ્ધિ શુદ્ધ કરવા નવમા સ્કંધમાં સૂર્યવંશ અને ચંદ્રવંશના ઇતિહાસ કહ્યા.



ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE      
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE