Feb 1, 2013

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય-૫૪

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  
અધ્યાય-૭-જ્ઞાન-વિજ્ઞાન યોગ-૪
આકાશ માં રહેલો “અહીં તહીં જતો પવન” શાંત થાય –તો તેનું “પવન-પણું” આકાશ થી જુદું લાગતું નથી.
એટલે કે –એમ કહી શકાય-કે-“પવન”(વાયુ) -“આકાશ-મય” થઇ જાય છે.

આકાશ પણ દેખી ન શકાય અને વાયુ (શાંત-પવન) પણ દેખી ન શકાય.

બીજી રીતે કહીએ તો-જો વાયુ ને હલાવવામાં આવે તો તેને આકાશથી ભિન્ન –પવન-રૂપે અનુભવી
શકાય છે.પરંતુ-વસ્તુતઃ-આકાશ અને વાયુ (શાંત-પવન)  ભિન્ન (જુદા) નથી.

આ જ રીતે જ્ઞાની ભક્ત –શારીરિક કર્તવ્ય કર્મ કરતો હોય-ભક્તિ-પૂજા-પાઠ-વગેરે કરતો હોય-
એટલે તે “પ્રભુ નો ભક્ત છે” (અહીં તહીં જતાં –પવન રૂપે) –એવું બહારથી-દેખાય છે-
પણ અંદર થી –તો તે ભક્તે–પોતે સ્વ-નો(આત્મા ને)-અનુભવ કરી લીધો હોય છે.તેથી તે સર્વદા પ્રભુમાં જ
પોતાનું ચિત્ત જોડી રાખે છે.અને સર્વદા પ્રભુનો જ આશ્રય રાખે છે.

એટલે આવા જ્ઞાની ભક્ત (આત્મા) અને પરમાત્મા માં ફરક રહેતો નથી. બંને એક થઇ જાય છે.
અને તેનાથી પણ આગળ વધીને -
પછી આવા જ્ઞાની ને –દુનિયા ના સર્વ આત્મા માં પરમાત્મા જ દેખાય છે.

“આ દુનિયા માં –સર્વ –વાસુદેવમય –પરમાત્મામય-છે” એવું જેનું જ્ઞાન-પરિપક્વ (પૂર્ણ) થયું છે-
તેને જ પરમાત્મા ની પ્રાપ્તિ થઇ છે-એમ કહી શકાય-
અને આવો જ્ઞાની-ભક્ત મહાત્મા જગત માં મળવો અતિદુર્લભ  છે....(૧૮-૧૯)

આવા જ્ઞાની ભક્ત સિવાય બીજા અનેક મનુષ્યો પરમાત્મા ને ભજે છે-પણ તેમની ભક્તિ-
કેવળ વિષય-સુખની આશા-માટે જ હોય છે. તેમને કંઈક જોઈએ છે-તેમને કંઈક દુઃખ છે-તે દુઃખ ના નિવારણ માટે –કે-સંસારિક સુખ ની -કોઈક ઈચ્છા માટે પ્રભુ ની ભક્તિ કરે છે.

મનુષ્ય ના હૃદયમાં-મનમાં  જેવો –“કામ” નો (કામનાઓનો) સંચાર થયો-કે તે કામનાનો ના સંસર્ગ થી-
“જ્ઞાન” નો દીવો બુઝાઈ જાય છે. તેની બહાર (આસપાસ) અને અંદર અંધકાર છવાઈ જાય છે.
પરમાત્મા (આત્મા) પ્રત્યક્ષ હોવાં છતાં –તેને તે દેખાવાના બંધ થાય છે.

અને હવે તેને –જે દેખાય છે-તે તેની કામના ને અનુરૂપ-સાકાર સ્વરૂપ ના જુદા જુદા “દેવો” ..........

ફળ પ્રાપ્તિ ની ઈચ્છા ને લીધે-ગરીબ ગાય બની તે જુદા જુદા દેવો માં જ “જુદો-જુદો ભાવ” રાખે છે.
અને આ સર્વ દેવતાઓ માં “એક-બ્રહ્મ” (પરમાત્મા) રહેલા છે-તે નિશ્ચય (ભાવ) ભૂલી જાય છે.
જુદા જુદા દેવો ની શ્રદ્ધા થી આરાધના કરી –આવા જીવો પોતાની કામનાઓ પૂર્ણ કરે છે.

જો કે આ કામનાઓ અને તેના ફળો –પરમાત્માએ જ નિર્માણ કરેલા છે.
અને તેમના વતી થી જ તે પૂર્ણ થાય છે. પણ અલ્પ (મંદ) બુદ્ધિ મનુષ્ય ને તે ખબર પડતી નથી,
અને તેમને તે દેવો દ્વારા મળેલું ફળ તે નાશવંત છે –તે પણ તે ભૂલી જાય છે.

કામના ઓ ને પૂર્ણ કરનાર “દેવો” માં જ શ્રદ્ધા –રાખવાથી મનુષ્યો ને તે “દેવો” જ પ્રાપ્ત થાય છે.
પણ પૂર્ણ “બ્રહ્મ”  (પરમાત્મા) તેમને પ્રાપ્ત થતા નથી. (૨૦ થી ૨૩)

હવે નો જે આ શ્લોક છે-તે અતિ મહત્વનો છે-જે સમજવો જરૂરી છે.

શ્રી કૃષ્ણ (પોતે-એક દેવ રૂપે) કહે છે-કે-
“મારો પરમાત્મા (બ્રહ્મ) નો –ઉત્કૃષ્ટ,અતિ ઉત્તમ, અવિનાશી, અને નિરાકાર ભાવને –
જે લોકો જાણતા નથી-તે –લોકો-
હું (પરમાત્મા) –અવ્યક્ત –હોવાં છતાં મને વ્યક્ત (દેહધારી) માને છે !!!!!!”.....(૨૪)

જે માપી શકાય તેવો નથી-તેને માપવાનો પ્રયત્ન કરવામાં આવે છે.
જે પરમાત્મા  (બ્રહ્મ) –આત્મા રૂપે સર્વની અંદર બેઠેલો જ છે-છતાં પણ –
પરમાત્મા ને પામવા –અનેક લોકો- અનેક સાધનો કરે છે.

એક વસ્તુ ને એવી જગ્યાએ ખોળે છે-કે જે વસ્તુ –તે જગ્યાએ નથી, પછી તે વસ્તુ મળે જ કેવી રીતે ????

અહીં શ્રીકૃષ્ણ જે કહે છે-“હું વ્યક્ત (દેહધારી) રૂપે પરમાત્મા નથી.” તેનું વિશ્લેષણ કરવામાં આવે-તો-
તે ઘણા લોકો ને અરુચિકર લાગે. (ઘણા લોકો ને ગમે નહિ)
પણ સમજનાર –જ્ઞાની- આ વાત ને સાચી રીતે સમજી શકે છે.

(અને જો આ સમજાઈ જાય તો પરમાત્મા ની ખોજ નો અંત આવી જાય છે.
પછી માત્ર તેને પ્રાપ્ત કરવાની જ ખટપટ બાકી રહે છે.)

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત