Mar 10, 2013

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય-૭૧-અધ્યાય-૧૧-વિશ્વરૂપદર્શન યોગ

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  
અધ્યાય-૧૧-વિશ્વરૂપદર્શન યોગ-૧

અત્યાર સુધીમાં શ્રીકૃષ્ણે અર્જુન ને આંતરદૃષ્ટિ થી (જ્ઞાનદ્રષ્ટિથી) એ વસ્તુ ની તો પ્રતીતિ કરાવી દીધી કે-
“સર્વ જગત ઈશ્વરરૂપ (પરમાત્મારૂપ-બ્રહ્મરૂપ-વિશ્વરૂપ) છે”
જેના લીધે અર્જુન નો “મોહ” -તો નાશ પામ્યો.
પણ હજુ અર્જુન –શ્રીકૃષ્ણના સાકાર દેવ-સ્વરૂપ માં – શ્રીકૃષ્ણના તે “વિશ્વરૂપ” ના દર્શન કરી શકતો નથી.


તેથી અર્જુન ને હવે ઈચ્છા થઇ છે-કે-તેને બાહ્યદૃષ્ટિ થી (નરી આંખે) પણ
શ્રીકૃષ્ણ ના વિશ્વરૂપ ના (પરમાત્મા ના ઐશ્વર્ય ના) દર્શન થાય. પણ શ્રીકૃષ્ણ ને તે કેવી રીતે કહે ?
અર્જુન ની હિંમત ચાલતી નથી.

શ્રીકૃષ્ણે પોતાનું ઐશ્વર્ય ને માતા યશોદા,ગોપીઓ,ગોકુલ ના લોકો અને સર્વ લોકો આગળ છુપાવ્યું હતું.
કોઈએ પણ શ્રીકૃષ્ણ સામે આવી ને-તેમને- “તમારું અસલી પરબ્રહ્મ(વિશ્વરૂપ-પરમાત્મા) નું રૂપ અમને દેખાડો” એવું કહેવાની હિંમત કરી નહોતી, તો પછી-અર્જુન તેમને કેવી રીતે કહે?  

પણ શ્રીકૃષ્ણ અને અર્જુન નો એક-બીજા પ્રત્યે નો પ્રેમ દિવ્ય છે. એટલે અર્જુન શરૂઆતના ચાર (૪)
શ્લોક માં શ્રીકૃષ્ણ ની સ્તુતિ કરી અને શ્રીકૃષ્ણ ને તેમનું “વિશ્વ રૂપ” બતાવવાની વિનંતી કરે છે.

જેવી રીતે પૂનમ ના ચંદ્ર ને જોતાં સમુદ્ર માં ભરતી આવે છે, અને સમુદ્ર ઉછાળા મારે છે,
તેવી જ રીતે અર્જુન ના પ્રેમ આગળ શ્રીકૃષ્ણ ના હૃદય માં પ્રેમ નો ઉછાળો આવે છે-અને તરત જ
પ્રભુએ શ્રીકૃષ્ણ સ્વરૂપ ત્યાગી ને – જે અજ્ઞાનદૃષ્ટિરૂપી પડદાથી લોકો ને તે મનુષ્યરૂપ દેખાતા હતા,તે
પડદા ને ખસેડી ને પોતાના યોગબળ થી (યોગશક્તિ થી) પોતાનું ઐશ્વર્ય (વિશ્વરૂપ) પ્રગટ કર્યું.
પરંતુ –પ્રેમ ના આવેશમાં તેમને એ પણ સ્મરણ ના રહ્યું કે-અર્જુન થી એ રૂપ જોઈ શકાશે કે નહિ.!!

શ્રીકૃષ્ણ તેમનું ઐશ્વર્ય (વિશ્વરૂપ) બતાવતાં કહે છે-કે-
હે અર્જુન, મારાં અનેક પ્રકાર,અનેક આકાર અને અનેક વર્ણ નાં –સેંકડો અને હજારો-અલૌકિક  રૂપો તુ જો,
કે જે રૂપો ને પૂર્વે (આ પહેલાં) કોઈએ કદી પણ ના જોયાં હોય તેવાં આશ્ચર્યકારક રૂપો –
જે મારામાં છે-તેને તુ મારામાં નિહાળ (જો).
ચરાચર સહિત આ સર્વ જગત અને બીજું જે કંઈ પણ તુ જોવા ઈચ્છે તે –
એક જ જગ્યાએ અહીં મારામાં તુ જોઈ લે................................................................(૫-૬-૭)

આ પ્રમાણે પોતાનું ઐશ્વર્ય બતાવતા –વિશ્વરૂપ થયેલા – શ્રીકૃષ્ણ પૂર્ણ પ્રેમથી બોલ્યા.
પછી તે –પોતાનું આ સ્વરૂપ અર્જુન જુએ છે કે નહિ ? અર્જુન ના પ્રતિભાવ શું છે ? તેની તપાસ કરવા
અર્જુન તરફ જોયું-તો તેમને અર્જુન તો સ્વસ્થ બેસી રહેલો જણાયો, 

જાણે હજુ તેમના (શ્રીકૃષ્ણના)
વિશ્વરૂપ ના દર્શન કરવાની આશા માં મગ્ન થઇ –અને “ક્યારે શ્રીકૃષ્ણ તેમનું વિશ્વરૂપ દેખાડે?”
તેની રાહ જોઈને ઉભો રહેલો –પહેલાંની જ તેની તે- સ્થિતિ માં-દેખાણો.

શ્રીકૃષ્ણ મન માં વિચારે છે-કે –
આની ઉત્કંઠા હજુ ઓછી થઇ નથી, મેં વિશ્વરૂપ બતાવ્યું પણ તેને આનંદ થયો હોય તેવું લાગતું નથી,
કે પછી, તેનાથી વિશ્વરૂપ જોઈ શકાયું ના હોય તેવું પણ બને ?!!
એટલે હવે તે અર્જુન ને પૂછે છે-કે-
તને મારું વિશ્વરૂપ જોવું હતું - તો તને વિશ્વરૂપ બતાવ્યું પણ તેને તો તુ જોતો જ નથી -કે શું ??
કે પછી તને તેનો આનંદ થયો નથી.? કે પછી તને તે દેખાણું જ નથી ?

વધુ આવતા શુક્રવારે.....


જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  
     PREVIOUS PAGE    
NEXT PAGE       
     INDEX PAGE