ભાગવત રહસ્ય-૬૦

       
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
 INDEX PAGE  
સ્કંધ પહેલો-૩૧ (ચાલુ)

કુંતા એ મર્યાદા ભક્તિ છે.-સાધન ભક્તિ છે.

યશોદા- એ-પુષ્ટિ ભક્તિ છે. પુષ્ટિ-ભક્તિ માં વ્યવહાર અને ભક્તિ ને જુદાં માનવામાં આવતાં નથી.
યશોદા નો બધો વ્યવહાર ભક્તિરૂપ હતો. ભક્ત ની દરેક ક્રિયા (વ્યવહાર) ભક્તિ બની જાય છે.

મર્યાદા ભક્તિ પહેલાં આવે છે.તે પછી પુષ્ટિ ભક્તિ.
મર્યાદા ભક્તિ –એ સાધન છે. તેથી આરંભ માં આવે છે. પુષ્ટિ ભક્તિ એ સાધ્ય છે-એટલે અંત માં આવે છે.
ભાગવત ના નવમાં સ્કંધ સુધી સાધન (મર્યાદા) ભક્તિ નુ વર્ણન છે.
દશમા સ્કંધ માં સાધ્ય  (પુષ્ટિ) ભક્તિ નુ વર્ણન છે. સાધ્ય ભક્તિ-(પુષ્ટિ ભક્તિ) પ્રભુ ને બાંધે છે. વ્યવહાર જ ભક્તિમય બને છે.

જેના વિયોગ માં દુઃખ થાય –તો માનજો –ત્યાં તમારો સાચો પ્રેમ છે. પરમાત્મા ના વિયોગ માં જેણે દુઃખ થતું નથી –તે –ભક્તિ
કરતો નથી.પ્રભુ ના વિયોગ માં જેના પ્રાણ –અકળાય-છે-તે ભક્તિ કરે છે. ભક્તિ-માર્ગ માં પ્રભુ નો વિયોગ સહન થતો નથી.
સાચો ભક્ત તે છે-જે-પ્રભુ વિરહ માં બળે છે. કૃષ્ણ વિયોગ જેને સહન થતો નથી. .
કૃષ્ણ વિયોગ જેવું કોઈ દુઃખ નથી.

દ્વારકાનાથ-દ્વારકા જવા તૈયાર થયા છે. કુંતાજી નુ હૃદય ભરાયું છે.
ઝંખના છે-ચોવીસ કલાક-લાલાજી ને નિહાળવાની. લાલાજી મારાથી દૂર ના જાય-પણ આજે એ લાલાજી છોડી ને જવા નીકળ્યા છે.
-મારા ભગવાન  મને છોડી ને જાય છે-
જે રસ્તે પ્રભુ નો રથ જવાનો હતો –ત્યાં કુંતાજી આવ્યાં છે. હાથ જોડી ને ઊભાં છે.આંખો ભીની છે-શરીરમાં રોમાંચ છે.
શ્રીકૃષ્ણ ની નજર પડી અને સારથી દારુક ને રથ ઉભો રાખવાનું કહ્યું. “ફઈબા (કુંતાજી) અત્રે માર્ગ માં કેમ ઉભા હશે ?”
શ્રીકૃષ્ણ રથ માંથી ઉતર્યા છે. કુંતાજી-શ્રીકૃષ્ણ ને  વંદન કરે છે.

રોજ નો નિયમ છે કે-કૃષ્ણ કુંતાજી ને વંદન કરે છે. ત્યારે આજે કુંતાજી એ શ્રીકૃષ્ણ ને વંદન કર્યા છે.

શ્રીકૃષ્ણ કહે છે-કે-તમે આ શું કરો છો ?હું તો તમારા ભાઈ નો દીકરો છુ. તમે મને પ્રણામ કરો એ ના શોભે.
કુંતાજી કહે છે-કે-આજ દિન સુધી હું માનતી હતી કે તમે મારા ભાઈ ના પુત્ર છો.પણ તમારી કૃપાથી તમારા સ્વ-રૂપ ની ઓળખાણ થઇ છે.આજે સમજાયું –આપ સર્વેશ્વર છો. યોગી ઓ તમારું જ ધ્યાન કરે છે. તમે કોઈ ના દીકરા નથી. તમે સર્વ ના પિતા છો. પૂજ્ય છો.

અહીં કુંતાની આ દાસ્ય ભક્તિ થી મિશ્રિત વાત્સલ્ય ભક્તિ છે. (કુંતાજી ની ઉપર મુજબ –મર્યાદા ભક્તિ છે.જેમાં –મર્યાદા(માલિક પ્રત્યેની) –છે. અને
મર્યાદા ભક્તિ માં દાસ્ય-ભાવ મુખ્ય છે.- મારા માલિક છે તે દાસ્ય-ભાવ -અને -મારા ભાઈ નો પુત્ર છે –એટલે વાત્સલ્ય ભાવ )

દાસ્ય ભાવ (મર્યાદા ભક્તિ) ના આચાર્ય હનુમાન જી છે. દાસ્ય ભાવ થી હૃદય દીન બને છે. (મારા માલિક ની સામું જોવાની મારી હિંમત નથી, હું તો તેમનો નોકર છું.) દાસ્ય ભક્તિ માં નજર(દૃષ્ટિ) માલિક ના ચરણો માં જ સ્થિર કરવાની હોય છે. જ્યારે-

વાત્સલ્ય ભાવ (પુષ્ટિ ભક્તિ-યશોદાજી ની) માં લાલાજી ના મુખારવિંદ પર નજર (દૃષ્ટિ) સ્થિર કરવાની હોય છે.(લાલાજી પુત્ર બને છે!!)

મર્યાદા ભક્તિ માં –દાસ્યભાવ મુખ્ય છે. મારા માલિક ભગવાન છે.
પણ ચરણ તરફ જોઈ ને તૃપ્તિ થતી નથી,એટલે મુખારવિંદ તરફ નિહાળી –
મારા ભાઈ નો દીકરો-વાત્સલ્યભાવ લાવી –કુંતાજી શ્રીકૃષ્ણ ની સ્તુતિ કરે છે.

“જેમની નાભિ માં થી બ્રહ્મા નું જન્મસ્થાન કમળ પ્રગટ થયું છે, જેણે સુંદર કમળોની માળા ધારણ કરેલી છે, જેમનાં નેત્રો –કમળ સમાન
વિશાળ અને કોમળ છે, જેમનાં ચરણ કમળોમાં કમળ નું ચિહ્ન છે, એવા હે શ્રીકૃષ્ણ –આપને હું વારંવાર વંદન કરું છુ”

ભગવાન ની સ્તુતિ રોજ ત્રણ વાર કરવી –સવારે-બપોરે-અને રાતે સૂતાં પહેલાં. તે ઉપરાંત-
સુખાવસાને-દુખાવસાને-અને-દેહાવસાને-એ ત્રણ વાર સ્તુતિ કરવી.

અર્જુન દુઃખમાં સ્તુતિ કરે છે.-કુંતાજી સુખમાં સ્તુતિ કરે છે.-અંતકાળ વખતે ભીષ્મ સ્તુતિ કરે છે.

સુખમાં જે-સ્તુતિ કરે છે-તે-પછી દુઃખી થતો નથી. સુખ માં ભગવાન ના ઉપકાર માનો.
ભગવાન ની  સ્તુતિ કરો અને કહો--મારા-કર્મ થી નહિ-પણ –નાથ-તમારી કૃપા થી હું સુખી થયો છુ.
એકલો સુખ ભોગવે તે દુઃખી થાય છે. ભગવાન ને સાથે રાખી-સુખ ભોગવે તો વાંધો નથી.

દુઃખ માં પણ પ્રભુ ની સ્તુતિ કરો.અને પ્રભુના ઉપકાર માનો.
કોઈ કહેશે –કે-દુઃખ માં પ્રભુના ઉપકાર કેમ મનાય ? દુઃખ માં સ્તુતિ કેમ થાય ?
દુઃખ કઈ કાયમ માટે નથી આવ્યું. દુઃખ અને સુખ નું એક ચક્ર છે. જે આવે –જાય છે.
દુઃખ –આપણ ને સાવધાન કરવા માટે આવ્યું છે. દુઃખ એ તો ગુરુ છે. દુઃખ માં માણસ ડાહ્યો થાય છે. તેથી દુઃખ ને પણ પ્રભુનો પ્રસાદ
માનજો. જીવન માં પાપથી કોઈ વખત દુઃખ નો પ્રસંગ આવે-તો-ધીરજ રાખી પ્રભુની સ્તુતિ કરજો.
કોઈ કહેશે-કે દુઃખ માં વળી ધીરજ કેમ કરી રહે ?-એનો ઉપાય છે-
દુઃખ આવે ત્યારે માનો કે –મારા પાપ પહાડ જેવાં છે. મારા પાપ ના પ્રમાણ માં –ભગવાને બહુ ઓછી સજા કરી છે.

ખરેખર-જીવ ના પાપ ના પ્રમાણ માં ભગવાન સજા કરતાં હોય-તો-મનુષ્ય ને પીવાનું પાણી પણ મળે કે કેમ ? તે શંકા છે.
આપણ ને સુધારવા ભગવાન સજા કરે છે. ભગવાન સજા કરે છે-પણ દયા રાખીને સજા કરે છે.

દુઃખ માં સ્તુતિ કરે તેણે ભગવાન –બુદ્ધિ-આપે છે. તેથી તે દુઃખની અસર મન પર થતી નથી.

સુખ અને દુઃખ માં જે સ્તુતિ કરે તે અંતકાળે સ્તુતિ કરી શકે છે.
અને અંતકાળે સ્તુતિ કરે તે પરમાત્મા ને પામી શકે છે.

       
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
  INDEX PAGE