Aug 4, 2012

ભાગવત રહસ્ય-૭૮

ડોંગરેજી મહારાજ ની ભાગવત કથા પર આધારિત        
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     

સ્કંધ બીજો- ૫

ધ્યાન ના આરંભ માં માનસી સેવા(માનસિક ધ્યાન) કરવી. (આ ભક્તિ યોગ ની એક સહેલી  રીત છે).
પ્રતિદિન સવારના પહોર માં –આંખો બંધ કરી-(શ્રી કૃષ્ણ નું જે સ્વરૂપ ગમતું હોય તેની માનસિક કલ્પના કરો,)
બાલકૃષ્ણ નું સ્વરૂપ જો ગમતું હોય તો-કલ્પના કરો-કે-
બાલકૃષ્ણે-રેશમ ના વાઘા પહેર્યા છે-મુખારવિંદ પર મંદ મંદ હાસ્ય છે,મોરપીંછ ધારણ કર્યું છે,કેડ પર કંદોરો છે,હાથ માં મોરલી છે,
આંખો માં મેંશ આંજી છે,ચરણો માં નુપુર છે, અને બાલકૃષ્ણ લાલ છમ-છમ કરતા ચાલતાં ચાલતાં આવે છે.

ધીરે ધીરે કપાળ ની મધ્ય માં ધ્યાન કરો. પ્રકાશ ની જ્યોત દેખાશે. તે જ્યોત ના દર્શન માં મન ને સ્થિર કરો.ઈશ્વર ની ઝાંખી થશે.
આ પ્રમાણે માનસિક ધ્યાન કરવાથી મન શુદ્ધ થાય છે.

જ્ઞાની પુરુષો મન નો મેલ ધોવા વિરાટ પુરુષ ની ધારણા –ધ્યાન કરે છે.(આ જ્ઞાન યોગની એક રીત છે)- પણ
સાધારણ સાધક ને માટે –શરૂઆત માં વિરાટ પુરુષ ની ધારણા કરવી થોડી કઠણ છે.
તેથી જ કેટલાક નારાયણ નું-બાલકૃષ્ણ લાલ નું કે જે સ્વરૂપ અનુકૂળ આવે તેનું ધ્યાન કરે છે.(શરૂઆત માં આવું કરી શકાય છે)

આખું જગત એ વિરાટ પુરુષ નું સ્વરૂપ છે-તેવી ભાવના દૃઢ થાય-તો આ –આખા જગતની કોઈ વસ્તુ પ્રત્યે કુભાવ થશે નહિ.
આ જગત પ્રભુ ના આધારે છે. જગતના પ્રત્યેક પદાર્થ માં પ્રભુએ પ્રવેશ કર્યો છે. તેથી પ્રભુમય છે.
સાધારણ મનુષ્ય જગત ને ઈશ્વર થી જુદું પાડીને જુએ છે, જયારે જ્ઞાની- જગતને પરમાત્મા માં રહેલું જુએ છે.

સૂક્ષ્મ મન ને સુધારવું હોય તો-જગત ને પરમાત્મા સાથે –પરમાત્મા માં રહેલું જુઓ.
સાધારણ મનુષ્ય -જગતને –સ્વાર્થ દૃષ્ટિ-ભોગદૃષ્ટિ થી જુએ છે, જ્ઞાની પુરુષો જગત ને ભગવદદૃષ્ટિ થી જુએ છે.
મન ને શુદ્ધ રાખવું હોય તો-જગત ને ભગવદ ભાવ થી –સદભાવ થી જુઓ. જગત ના પ્રત્યેક પદાર્થ માં પ્રભુ છે.

તે પછી-શુકદેવજી એ વૈરાગ્ય નો ઉપદેશ કર્યો છે. વૈરાગ્ય વગર ધ્યાન માં એકાગ્રતા આવતી નથી-ધ્યાન થતું નથી.
સંસારનું સ્મરણ (આસક્તિ) એ જ દુઃખ છે-સંસાર નું વિસ્મરણ એ-જ સુખ છે.

જ્ઞાનમાર્ગ માં તીવ્ર વૈરાગ્ય જોઈએ. ભક્તિમાર્ગ માં તીવ્ર પ્રેમ જોઈએ.
ભક્તિમાર્ગ માં વૈરાગ્ય ના હોય તો ચાલશે –પણ –સર્વ સાથે પ્રેમ કરવો પડશે. (પણ વૈરાગ્ય કરતાં –આમ કરવું વધુ અઘરું છે.)

સર્વ સાથે પ્રેમ કરો(ભક્તિમાર્ગ) અથવા માત્ર એકલા ઈશ્વર ને પ્રેમ કરો (જ્ઞાનમાર્ગ)

જ્ઞાન માર્ગ માં ત્યાગ પ્રધાન છે. ભક્તિમાર્ગ માં સમર્પણ પ્રધાન છે.
સાધારણ માણસ માટે જ્ઞાન માર્ગ સુલભ નથી. મનુષ્ય –સર્વ નો ત્યાગ કરી શકતો નથી.

આખું જગત બ્રહ્મરૂપ છે-તેમ માની જ્ઞાની પુરુષો-લલાટ માં બ્રહ્મ ના દર્શન કરે છે.જ્યારે ભક્તો પોતાના હૃદય કમળ માં
ચતુર્ભુજ દ્વારકાનાથ (કે બાલકૃષ્ણલાલ) નો દર્શન કરે છે.

પ્રભુના એક એક અંગ નું ચિંતન-એનું નામ ધ્યાન. અને પ્રભુના સર્વાંગ (સર્વ અંગ) નું ચિંતન –એ ધારણા.(સાદી ભાષામાં)

દાસ્ય ભક્તિ થી હૃદય જલ્દી દીન બને છે. પહેલાં માલિકના ચરણ નું-પછી મુખારવિંદ નું અને પછી સર્વાંગ નું ધ્યાન કરવું જોઈએ.

સંસાર ના ચિંતન થી બગડેલા મન ને સુધારવા માટે પરમાત્મા ના ધ્યાન સિવાય બીજો કોઈ ઉપાય જ નથી.
જેવું પૈસા નું ધ્યાન કરો છો-તેવું પરમાત્મા નું ધ્યાન કરવાનું છે. ધ્યાન માં શરુ શરુ માં આનંદ આવતો નથી-મન ભટકે છે.
પણ જેમ જેમ સંસાર ભુલાય –તેમ તેમ આનંદ આવવા માંડે  છે.
અને જયારે –ધ્યાન માં દેહ ની વિસ્મૃતિ થાય છે-ત્યારે –આત્મા-પરમાત્મા નું મિલન થાય છે.

આરંભ માં આંખ આગળ અંધારું દેખાશે-પણ ધીરજ થી –ધારણા-ધ્યાન કરવાથી –મન સ્થિર થશે-પ્રભુ નું તેજોમય સ્વરૂપ દેખાશે.
ધ્યાનયોગ ની કથા –પછી કપિલ ગીતા માં આવશે. અહીં સંક્ષેપ કર્યો છે.

ધ્યાન માં મન સ્થિર ના થાય તો તે મન ને મરણ ની બીક બતાવજો-તો તે સ્થિર થશે.

ક્ષણભંગુર જીવન કી  કાલિકા,કલ,પ્રાતઃ સમય ખિલી ન ખિલી,
મલયાચલકી સુચિ શીતલ મંદસુગંધ સમીર મિલી ન મિલી,
કલિકાલ કુઠાર લીયે ફિરતા, તન નમ્ર હૈ,ચોટ ઝિલી ન ઝિલી,
રટ લે હરિ નામ અરી રસના ,અંત સમય મેં હિલી ન હિલી.

જીભ(રસના) ને કહે છે-કે-હરિનામ જપી લે –અંત સમય માં તું -હલે –કે -ના પણ હલે.

       
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE