ભાગવત રહસ્ય-૧૪૬-સ્કંધ-૬

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
સ્કંધ-૬-(છઠ્ઠો)-૧ (પુષ્ટિ લીલા)
હરિ ની અદભૂત કારીગીરી-ફોટો-અનિલ 
નરકો ના વર્ણન સાંભળી પરીક્ષિત રાજા પૂછે છે-
મહારાજ,આવા નરકો માં ના જવું પડે તેવો કોઈ ઉપાય બતાવો. આપે પ્રવૃત્તિધર્મ અને નિવૃત્તિધર્મ ની કથા સંભળાવી. પણ આ
નરકલોક નાં વર્ણન ભયજનક છે. ત્યાં જવાનો પ્રસંગ જ ન આવે તે માટે  શું કરવું જોઈએ ?

શુકદેવજી વર્ણન કરે છે-રાજન, પાપ કરવાથી મનુષ્ય નરક માં પડે છે. પાપ કરવું એ સાધારણ ગુનો છે—પરંતુ કરેલું પાપ કબૂલ ન કરે તે મોટો ગૂનો છે.
કદાચ ભૂલ થી પણ પાપ થઇ જાય તો તેનું પ્રાયશ્ચિત કરવું.
એક એક પાપ નું પ્રાયશ્ચિત શાસ્ત્ર માં બતાવેલ છે. તે પાપ નું વિધિ થી પ્રાયશ્ચિત કરવામાં આવે તો પાપ નો નાશ થાય છે.
પણ-- પ્રાયશ્ચિત કર્યા પછી ફરીથી પાપ થવું ન જોઈએ.નહિતર પ્રાયશ્ચિત નો કોઈ અર્થ નથી.

રાજા એ પૂછ્યું-વિધિપૂર્વક પાપ ના પ્રાયશ્ચિત થી પાપ નો નાશ થાય છે-પણ પાપ કરવાની વાસના નો નાશ થતો નથી.
એવો ઉપાય બતાવો કે પાપ કરવાની વાસના જ ન રહે.

શુકદેવજી કહે છે-વાસના અજ્ઞાન માંથી જાગે છે. અજ્ઞાન નો નાશ ન થાય ત્યાં સુધી વાસના નો નાશ થતો નથી.
અજ્ઞાન નો નાશ-જ્ઞાન થી થાય છે.માટે-
વાસનાનો નાશ કરવો હોય તો જ્ઞાન ને સતત ટકાવી રાખો.
જ્ઞાન ને ટકાવી રાખવા-જ્ઞાન માં સ્થિર રહેવા-પરમાત્મા ના નામ સાથે પ્રીતિ કરવી પડે છે.

અજ્ઞાન નો નાશ કરવા એક સરસ ઉપાય બતાવેલો છે-તમારા પ્રાણ ને પરમાત્મા ને અર્પણ કરો.
પરમાત્મા ને જે પ્રાણ અર્પણ કરે તેને પાપ કરવાની ઈચ્છા થતી નથી-તેનો અહંકાર નષ્ટ થાય છે,અજ્ઞાન નો નાશ થાય છે.

બીજા ઉપાયો માં તપ (મન અને ઇન્દ્રિયોની એકાગ્રતા),બ્રહ્મચર્ય,શમ (મન ના નિયમ),દમ (બાહ્ય ઉન્દ્રીયોના નિયમ),
મન ની સ્થિરતા,દાન,શૌચ,યમ,નિયમ વડે પણ પાપની વાસનાનો નાશ થાય છે.

પણ પાપી મનુષ્ય –ભક્તિ થી જેવો પવિત્ર થાય છે-તેવો શમ,દમ,તપ વગેરેથી થતો નથી.
પરમાત્મા થી જે વિમુખ છે-તે પાપ કરે છે,પરમાત્મા નું જે સ્મરણ કરે છે-તેના હાથે પાપ થતું નથી.

રાજા,તારા પ્રાણ ને- ભગવાન ને અર્પણ કર-એટલે વાસના જશે. અને પાપ થશે નહિ.
પ્રાણ અર્પણ કરવા-એટલેકે-શ્વાસે-શ્વાસે (પ્રતિ શ્વાસે) પરમાત્માના નામ નો જપ કરવો. ઈશ્વરનું અનુસંધાન દરેક કાર્ય માં રાખવું.
લોભી જેમ પ્રતિ શ્વાસે દ્રવ્ય નું ચિંતન કરે છે-તેમ પરમાત્માનું ચિંતન કરવાનું છે.

છઠ્ઠા સ્કંધ માં ત્રણ પ્રકરણો છે-
(૧) ધ્યાન પ્રકરણ- ચૌદ અધ્યાયો માં ધ્યાન પ્રકરણ નું વર્ણન છે-ચૌદ અધ્યાયો નો અર્થ છે-કે
પાંચ કર્મેન્દ્રિયો,પાંચ જ્ઞાનેન્દ્રિયો,મન,બુદ્ધિ,ચિત્ત અને અહંકાર –આ ચૌદ ને પરમાત્મા માં પરોવી રાખે તો ધ્યાન સિદ્ધ થાય છે.
(૨) અર્ચન પ્રકરણ-બે અધ્યાય માં સ્થૂળ અર્ચન અને સૂક્ષ્મ અર્ચન નું વર્ણન કર્યું.
(૩) નામ પ્રકરણ-ત્રણ અધ્યાયો માં ગુણ સંકીર્તન અને નામ સંકીર્તન.

જ્ઞાનમાર્ગી હોય કે ભક્તિમાર્ગી હોય-ઈશ્વરનું ધ્યાન કર્યા વગર ચાલતું નથી.
કોઈ પણ –એક- માં  મન સ્થિર થાય તો મન ની શક્તિ વધે છે. ત્રણ સાધનો ધ્યાન-અર્ચન અને નામ બતાવ્યા છે.
આ ત્રણ સાધન થી ભક્તિ દૃઢ થાય છે.

આ ત્રણ સાધન ન થાય તો કંઈ વાંધો નહિ પણ આમાં ના એક સાધન ને તો પકડી જ રાખો. તેમાં દૃઢ નિષ્ઠા રાખો.
કોઈ પણ સાધન વગર સિદ્ધી પ્રાપ્ત થતી નથી.
મનુષ્ય જીવન માં લક્ષ્ય નક્કી કરીને-તે ધ્યેય ને સિદ્ધ કરવા ગમતું સાધન કરવું જરૂરી છે.

આ કળિકાળ માં કાંઇ થઇ શકતું નથી-તેથી નામ સ્મરણ નો આશરો લેવો થોડો સહેલો છે.
અત્યારે સમય એવો આવ્યો છે-કે-યોગથી,જ્ઞાનથી –મુક્તિ મેળવવી કઠણ છે.એટલે-કલિકાળ માં નામસેવા પ્રધાન બતાવી છે.
સ્વરૂપસેવા ઉત્તમ છે- પણ તેમાં પવિત્રતા ની જરૂર છે-કલિયુગ નો માણસ એવી પવિત્રતા રાખી શકતો નથી.
તેથી કળિયુગ માં નામ સેવા પ્રધાન છે.

       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE