Oct 26, 2012

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય-૧૦

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE
અધ્યાય-૨ -૯
બસ આ સોના ની અને સોના ના દાગીના ના ઉદાહરણ પ્રમાણે –

કોઈ એક સૂક્ષ્મ વસ્તુ કે સ્થિતિ  એવી છે-કે જે નરી આંખે દેખાતી નથી-
પણ છે જરૂર-
કે જે જીવ ના જન્મ પહેલાં –જન્મ માં-અને જન્મ પછી -પણ દરેક જગ્યાએ
સોનાની લગડી ની જેમ સામાન્ય છે.સામાન્ય રહે છે.

અને આ વસ્તુ તે –આત્મા- છે.

  • ·      --કોઈ એ –આત્માને- આશ્ચર્ય ની જેમ જુએ છે-પણ એમ માત્ર જોવાથી જ તેને –તે-જાણી શકતો નથી.
  • ·         --કોઈ એ –આત્માને –તે “આત્મા એક આશ્ચર્ય છે” એમ કહી તેનું વર્ણન કરે છે-પણ માત્ર વર્ણન કરવાથી તેને-તે જાણી શકતો નથી.
  • ·         --કોઈ એ –આત્મા ને –આશ્ચર્ય ની જેમ સાંભળે છે-પણ એણે માત્ર સાંભળવાથી –તેને –તે જાણી શકતો નથી. (૨૯)

આપણા કૃષ્ણાજી મહારાજ ને હવે લાગે છે કે-આ આત્મા નું પ્રકરણ બહુ ચલાવ્યું-
એટલે અત્યાર પૂરતું આત્મા નું પ્રકરણ બંધ કરતાં પહેલાં તેનો ફરીથી એકવાર ઉપસંહાર કરે છે.

·         એક એવું મહા-ચૈતન્ય  છે-જે આકાશ ની જેમ સર્વત્ર વ્યાપેલું છે-(મહાકાશ-પરમાત્મા)
·         અને એ જ ચૈતન્ય (ચેતનતા)
સર્વ જીવો ના અંદર પણ (જાણે કે-અંશ રૂપે) રહેલું છે. (ઘટાકાશ-આત્મા)
·         અને આ ચૈતન્ય નો કદી પણ વધ થઇ શકતો નથી-
·         માટે આ આ સર્વ જીવો માટે  શોક કરવો તે યોગ્ય નથી.(૩૦)

કુશળ મનોવૈજ્ઞાનિક-શ્રીકૃષ્ણ ને હવે  લાગે છે-કે-
આ “આત્મા” ના ભાષણ ની હજુ અર્જુન પર કંઈ બહુ અસર થઇ હોય તેમ લાગતું  નથી.
એટલે હવે થોડીક “સ્ટ્રેટેજી “ બદલે છે. અને
હવે “સ્વ-ધર્મ” ની વાત સમજાવવાની ચાલુ કરે છે.

ગાય નું દૂધ અતિ ઉત્તમ ગણાય છે-
ગાય ના દૂધ નો “ધર્મ” છે-કે –જે ગાય નું દૂધ પીએ તેનું હિત કરવું-
અને ગાય નું દૂધ પીએ તેનું હિત થાય પણ છે.
પણ જો કોઈ એવો રોગ થયો હોય –કે –નવો તાવ આવ્યો હોય તો-તેના માટે –આ જ ગાયનું દૂધ
ઝેર જેવું છે. પણ એના માટે દૂધ પોતાનો ધર્મ છોડતું નથી.

તાવ વાળા માટે કોઈ વનસ્પતિ નો કડવો રસ –કે જેનો-“ધર્મ”-તાવ દૂર કરવાનો છે-તે અપાશે.
પણ અહીં જો તેને દૂધ આપવામાં આવે તો દૂધના હિત નો નાશ થાય છે.

આ જ પ્રમાણે ક્ષત્રિય નો ધર્મ (સ્વ-ધર્મ) –ધર્મયુદ્ધ માં યુદ્ધ કરવાનો છે.
અધર્મ આચરનારા પ્રત્યે “દયા” રાખવી તે –ક્ષત્રિય નો ધર્મ નથી.
ક્ષત્રિય “દયા” રાખે તો તે –અધર્મી ને વધુ અધર્મ કરવા પ્રેરે અને –તે-સમાજ માટે હિતકારી નથી.

અધર્મી ઓ નો નાશ કરવા માટે “ધર્મયુદ્ધ “ શરુ થાય-
તો તે વખતે-એટલે કે-ધર્મયુદ્ધ ના પ્રસંગ વખતે-યુદ્ધ કરવું –તે ક્ષત્રિય નો ધર્મ (સ્વ-ધર્મ) છે.
આવું ધર્મયુદ્ધ પ્રાપ્ત થવું (મળવું) તેના કરતાં –બીજું કશું પણ ક્ષત્રિય માટે કલ્યાણવાળું નથી (૩૧)

(ક્રમશઃ)

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  (રજૂઆત-અનિલ પ્રવિણભાઈ શુક્લ)
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE