ભાગવત રહસ્ય-૧૫૮

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
 સ્કંધ-૭-(સાતમો)-૩
દિતિ એ ભેદબુદ્ધિ છે. ભેદબુદ્ધિ ના બે પુત્રો છે-અહંતા (હું) અને મમતા (મારું)

સર્વ દુઃખ નું મૂળ ભેદબુદ્ધિ છે. સર્વ સુખ નું મૂળ અભેદભાવ છે.
અભેદભાવ શરીર થી નહિ-પણ બુદ્ધિ થી થાય તો –સર્વ- માં -સમબુદ્ધિ આવે છે. જ્યાં ભેદ છે ત્યાં ભય છે-અભેદ છે ત્યાં અભય છે.
જ્ઞાની પુરુષો જગત ને અભેદ ભાવ થી જુએ છે. મારામાં જે ચૈતન્ય છે તે સર્વ માં છે.
જયારે સામાન્ય માણસ જગતને ભેદભાવ થી જુએ છે.આ સારું છે-આ ખરાબ છે.—આ યુવાન છે આ વૃદ્ધ છે.-આ સ્ત્રી છે,આ પુરુષ છે.
ભેદભાવ થી ભેદબુદ્ધિ થાય અને તેમાંથી –હું અને મારું.(અહંતા ને મમતા) પેદા થાય છે.
મમતાનો કદાચ વિવેકબુદ્ધિ થી નાશ થાય છે.પણ અહંભાવ નો નાશ થવો કઠણ છે.
મારામાં અભિમાન નથી એમ માનવું તે પણ અભિમાન છે.

હિરણ્યકશિપુ અહંકારનું –અભિમાન નું સ્વરૂપ છે. અભિમાન સર્વ ને ત્રાસ આપે છે-રડાવે છે. દેહાભિમાન દુઃખ નું કારણ છે.
મમતા મરે છે-પણ અહંકાર મરતો નથી, અહંકાર ને મારવો કઠણ છે.
તે રાતે મરતો નથી કે દિવસે મરતો નથી.ઘરની અંદર મરતો નથી કે ઘરની બહાર મરતો નથી.
તે અસ્ત્ર કે શસ્ત્ર થી મરતો નથી. તેને મધ્ય માં મારવો પડશે. (હિરણ્યકશિપુ ની જેમ)
દેહાભિમાન મરે તો શાંતિ મળે છે. અહંકાર ને મારે તો તે ઈશ્વરથી દૂર નથી.

અહંકાર ને મારવાનો છે, અને અહંકાર મરે છે ઉંબરામાં. આગળ કથા આવશે કે બે ગોપી ઓની વચ્ચે શ્રીકૃષ્ણ છે-એટલે કે-
બે મનોવૃત્તિ ની વચ માં શ્રીકૃષ્ણ ને રાખશો તો અહંકાર મરશે.
મન સંકલ્પ-વિકલ્પ કરે છે-એક સંકલ્પ ની સમાપ્તિ અને બીજા નો આરંભ. તે બેની વચ્ચે શ્રીકૃષ્ણ ને રાખો-તો અહંકાર મરે.

સતત ભક્તિ કરવાની ટેવ પડે તો દેહભાવ જાય છે. અને દેહભાવ જાય તો અહંકાર ક્યાંથી રહે ?
પ્રહલાદ સતત ભક્તિ કરે છે, અને આ ભક્તિ થી હિરણ્યકશિપુ-એટલે કે અહંકાર મરે છે.
અભિમાન સર્વ દુર્ગુણો ને ખેંચી લાવે છે-જયારે ભક્તિ સર્વ સદ-ગુણો ને ખેંચી લાવે છે.
સર્વ સદગુણો ની મા ભક્તિ છે.ભક્તિ છે ત્યાં વિનય છે,નમ્રતા છે,દયા છે, ઉદારતા છે.

જ્ઞાન ભલે સુલભ લાગે-પણ અહંતા-મમતા નો વિનાશ ન થાય ત્યાં સુધી જ્ઞાન દીપે નહિ.
હિરણ્યકશિપુ જ્ઞાની હતો પણ તેનું જ્ઞાન અહંતા અને મમતા થી ભરેલું હતું. પોતાના ભાઈ હિરણ્યાક્ષ ના મરણ પ્રસંગે તે માતાને
બ્રહ્મોપદેશ કરે છે-પણ અંદર વિચારે છે કે મારા ભાઈ નો વધ કરનાર વિષ્ણુ ઉપર ક્યારે વેર વાળું ?
વેદાંત અને બ્રહ્મજ્ઞાન ની વાતો કરે પણ પ્રેમ સંસારના વિષયો સાથે કરે-તે દૈત્ય.

હિરણ્યકશિપુ એ તપ કરી બ્રહ્માજી ને પ્રસન્ન કર્યા. અને વરદાન માગ્યા-કે-મને બે વરદાન આપો.મને વૃદ્ધાવસ્થા આવે નહિ –
હું કોઈ દિવસ મરું નહિ. મને અજર અમર બનાવો.
બ્રહ્માજી કહે છે-કે-દરેક ને મરવું તો પડે જ. જન્મેલા ને મરણ તો છે જ. તું બીજું કાંઇક માગ.
હિરણ્યકશિપુ કહે-મને અજર અમર થવા નું વરદાન તો આપવું જ પડશે.હું દહાડે ના મરું-રાત્રે ના મરું, જડથી ન મરું-ચેતન થી ન મરું,
શસ્ત્ર થી ના મરું-અસ્ત્ર થી ન મરું. તેવું વરદાન મને આપો.

બ્રહ્માજી એ વિચાર કર્યો-હિરણ્યકશિપુ એ ખુબ તપશ્ચર્યા કરી છે-વરદાન તો આપવું જ પડશે. એટલે તેમણે વરદાન આપ્યું.

હિરણ્યકશિપુ ની શક્તિ વધી છે.સ્વર્ગ માં ગયો અને ત્યાંથી સંપત્તિ લઇ આવ્યો. ઇન્દ્ર વગેરે દેવો નો પરાભવ કર્યો.
દેવો ઘણા દુઃખી થયા છે. પરમાત્મા ને  પ્રાર્થના કરી છે. ભગવાને કહ્યું-મારા લાડીલા ભક્તો જયારે દુઃખી થાય છે-ત્યારે હું અવતાર
ધારણ કરું છું.  દેવો ને ભગવાને આશ્વાસન આપ્યું છે અને કહ્યું-“જયારે તે પોતાના પુત્ર નો દ્રોહ કરી તેને મારવા તૈયાર થશે-ત્યારે
હું અવતાર ધારણ કરીશ અને તેણે મારીશ.

આ બાજુ હિરણ્યકશિપુ ને ઘેર –પુત્ર-પ્રહલાદ નો જન્મ થયો છે. પ્રહલાદજી ધીરે ધીરે મોટા થયા છે. પાંચ વર્ષ ના થયા છે.

સર્વ ને આહલાદ-આનંદ આપનાર તે પ્રહલાદ.

દૈત્યો ના ગુરુ હતા શુક્રાચાર્ય.તેમના પુત્ર હતા શંડ અને અમર્ક.(શંડામર્ક)
હિરણ્યકશિપુ એ આ બંને બોલાવી કહ્યું કે-આ બાળક-પ્રહલાદ ને રાજનીતિ ભણાવો.

શંડામર્ક પ્રહલાદ ને રાજનીતિ શીખવાડે છે-પરંતુ ગર્ભમાં આવ્યા ત્યારથી પ્રહલાદ ને ભક્તિ નો રંગ લાગ્યો હતો.

ભક્તિ નો રંગ જલ્દી લાગતો નથી-અને લાગી જાય તો પાછી સંસારની પ્રવૃત્તિ ગમતી નથી.
મીરાબાઈ એ કહ્યું છે-કે-મારા શ્રી કૃષ્ણ નો રંગ કાળો છે. કાળા રંગ પર બીજો કોઈ રંગ લાગતો નથી.


ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE