Jan 12, 2013

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા રહસ્ય-૪૬

જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE
અધ્યાય-૬-આત્મસંયમ યોગ-૪
ગીતામાં શ્રીકૃષ્ણ દશમા શ્લોક થી યોગશાસ્ત્ર  (યોગવિદ્યા) કહેવાની ચાલુ કરે છે.
અને ગીતાના --૧૧ થી ૧૫ શ્લોક સુધી --આસન થી સમાધિ સુધી નું વર્ણન છે.
જે ટૂંકમાં અને-સારરૂપ છે.

યોગી એ પવિત્ર સ્થળ માં પોતાનું આસન રાખવું,
પ્રથમ દર્ભ,તેના પર મૃગચર્મ,તેના પર શુદ્ધ વસ્ત્ર પાથરવું અને
તે આસન પર સ્થિર થઇ ને બેસવું.
આ આસન હદ થી ઊંચું તેમ જ હદ થી નીચું ના-થાય તેની સંભાળ રાખવી ......(૧૧)

તે આસન પર બેસી,મન ને એકાગ્ર કરી ને, ચિત્ત અને ઇન્દ્રિયો ને જીતીને,
પોતાના અંતઃકરણ ની શુદ્ધિ કરવા માટે યોગ નો અભ્યાસ કરવો.........................(૧૨)


સાધકે પોતે સ્થિર થઇ,શરીર,મસ્તક અને ગરદન ને સ્થિર રાખવાં,અને પોતાની નાસિકા ના અગ્ર ભાગ પર
દ્રષ્ટિ રાખીને, આમતેમ (દિશાઓને) ,ના જોતાં યોગાભ્યાસ કરવો.......................(૧૩)

યોગીએ અંતઃકરણ શાંત રાખી,નિર્ભય થઇ, બ્રહ્મચર્યવ્રત આચરવું, અને મન નો સંયમ કરી માત્ર ઈશ્વરનું
ચિંતન કરી,ઈશ્વર પરાયણ બની ધ્યાનસ્થ રહેવું...............................................(૧૪)

આ પ્રકારે સર્વકાળે (બધા સમયે)
પોતાનું  અંતઃકરણ સમાધિમાં સંલગ્ન (યુક્ત) કરી,
મનોનિગ્રહ કરનાર યોગી ને
આત્મજ્ઞાન-(મોક્ષ,શાંતિ,આનંદ,પરમાનંદ,આત્મા-પરમાત્મા નું મિલન) પ્રાપ્ત થાય છે..(૧૫)

(અત્યારના જમાના માં  યોગ ની એક પદ્ધતિ જેને-રાજયોગ કે અષ્ટાંગયોગ (પતંજલિ) પણ કહે છે-તે અનુકૂળ આવે તેવો લાગે છે.
આ રાજયોગ નું વર્ણન સ્વામી વિવેકાનંદે તેમના રાજયોગપુસ્તક માં બહુ સરળતાથી કરેલું છે.

Raj-Yog PDF-Book By Swami Vivekanand)

જ્ઞાનેશ્વર નાથ-સાંપ્રદાયી" હતા. અહીં જ્ઞાનેશ્વર જે આ યોગશાસ્ત્ર વિષે કહે છે-
તે -યોગ પદ્ધતિ માં  -નાથ સંપ્રદાય ની- અને હઠયોગ (હઠયોગપ્રદીપિકા-ગોરક્ષશતક)- ની અસર  છે.

સહુ પ્રથમ તે- વજ્રાસન-મૂળબંધ,મુલાધારની  મુદ્રા વિષે કહે છે.
અને ત્યાર પછી-જાલંધરબંધ- વોઢીયાણા -ઉડીયાના બંધ વિષે કહે છે.
જેનાથી કુંડલીની નામની શક્તિ જાગ્રત થાય છે.

હઠયોગ ની આ પદ્ધતિ -પુસ્તક વાંચી ને શીખી શકાય તેવી સરળ નથી. કોઈ અનુભવી નું માર્ગદર્શન જરૂરી છે. એટલે તેનું વર્ણન કરવાનું અહીં ટાળ્યું છે.
(વધુમાહિતી માટે-જિજ્ઞાસુ એ -જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા, હઠયોગપ્રદીપિકા,ગોરક્ષશતક અથવા હઠયોગ નું-પુસ્તક જોવું)

કુંડલીની અને આ યોગ પદ્ધતિ ની અહીં લાંબી ચર્ચા ન કરતાં  
ગીતા મુજબ- ટૂંકમાં જોઈએ તો-    
આત્મજ્ઞાન મેળવવા માટે કોઈક સાધન તો કરવું જ પડે છે-ક્યાંક શરૂઆત તો કરવી જ પડે છે.
અહીં ગીતાનું યોગશાસ્ત્ર એ એક સાધન છે.
અને એક વાર કોઈ સાધન ની શરૂઆત કર્યા પછી આગળ નું બધું આપોઆપ સરળ થઇ જાય છે.


જ્ઞાનેશ્વરી ગીતા ઉપર આધારિત  
     PREVIOUS PAGE    
      NEXT PAGE 
       INDEX PAGE