Nov 2, 2013

ભાગવત રહસ્ય -૪૬૨

પ્રકૃતિ અષ્ટધા છે (ગીતામાં અષ્ટધા પ્રકૃતિ નું વર્ણન છે) અષ્ટ (આઠ) પટરાણીઓ તે અષ્ટધા પ્રકૃતિ છે.પ્રકૃતિ ના માલિક ઈશ્વર છે.પ્રકૃતિ ઈશ્વર ને આધીન છે.જયારે જીવ એ પ્રકૃતિ ને આધીન બને છે (પ્રકૃતિ નો દાસ બને છે) તેથી બંધન માં આવે છે.
      PREVIOUS PAGE
     NEXT PAGE
સ્કંધ-૧૦  (ઉત્તરાર્ધ) -૧૧

રુક્મિણીજી ને ત્યાં પ્રદ્યુમન નું પ્રાગટ્ય થયું છે.પ્રદ્યુંમને શમ્બરાસુર નો વધ કર્યો.
શ્રીકૃષ્ણ નું બીજું લગ્ન સત્યભામા સાથે,ત્રીજું લગ્ન જાંબવતી સાથે,ચોથું યમુનાજી,પાંચમું મિત્રવૃંદા,છઠ્ઠું લક્ષ્મણાજી,સાતમું નાગ્નજીતી અને આઠમું ભદ્રા સાથે થયું છે. આ પ્રમાણે આઠ લગ્નો થયાં છે.શ્રીકૃષ્ણ ની આઠ પટરાણીઓ છે.

થોડો વિચાર કરવામાં આવે તો ધ્યાનમાં આવે છે કે –પ્રકૃતિ અષ્ટધા છે (ગીતામાં અષ્ટધા પ્રકૃતિ નું વર્ણન છે) અષ્ટ (આઠ) પટરાણીઓ તે અષ્ટધા પ્રકૃતિ છે.પ્રકૃતિ ના માલિક ઈશ્વર છે.પ્રકૃતિ ઈશ્વર ને આધીન છે.
જયારે જીવ એ પ્રકૃતિ ને આધીન બને છે (પ્રકૃતિ નો દાસ બને છે) તેથી બંધન માં આવે છે.

પછી સોળ હજાર રાજકન્યાઓ સાથેના શ્રીકૃષ્ણ ના લગ્નની કથા આવે છે.
વેદ ની સોળ હજાર ઋચાઓ (મંત્રો-શ્લોકો) માં ગૃહસ્થાશ્રમ નું વર્ણન છે.
વેદો પરમાત્મા નું વર્ણન કરતાં થાકી ગયા પણ પરમાત્મા નો અનુભવ થયો નહિ,ઈશ્વરનો પત્તો લાગ્યો નહિ,
એટલે આ વેદની ઋચાઓ કન્યાઓ થઇ અને શ્રીકૃષ્ણ ને વરવા આવેલી.
વેદ ના મંત્રો કેવળ શબ્દ-રૂપે છે તેવું નથી,દરેક મંત્ર ના ઋષિ અને દેવ છે.
આ વેદમંત્ર ના દેવો તપશ્ચર્યા કરી થાકી ગયા પણ બ્રહ્મ-સંબંધ થયો નહિ,એટલે તેઓ રાજકન્યા રૂપે આવ્યા છે.ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ ની સેવા કરવા આવ્યા છે.

(વેદના ત્રણ કાંડ છે અને એક લાખ મંત્રો છે.કર્મકાંડ ના ૮૦ હજાર મંત્રો બ્રહ્મચારીઓ માટે,
ઉપાસનાકાંડ ના ૧૬ હજાર મંત્રો ગૃહસ્થાશ્રમીઓ માટે અને ૪ હજાર મંત્રો સન્યાસી અને વાનપ્રસ્થીઓ માટે છે-જે વિરક્ત છે એણે માટે વેદાંત નું જ્ઞાન છે.જે વિલાસી છે તે વેદાંતનું તત્વજ્ઞાન સમજી શકતો નથી)

ભૌમાસુરે સોળ હજાર કન્યાઓ ને કેદમાં રાખેલી.ભૌમાસુર નો વધ કરી શ્રીકૃષ્ણે તેમને છોડાવી.
પરંતુ કન્યાઓ ભૌમાસુર ના કેદખાના માં રહેલી એટલે જગતનો કોઈ પુરુષ તેમની સાથે લગ્ન કરવા તૈયાર થતો નથી.રાજકન્યાઓ દીન બની ને શ્રીકૃષ્ણ ના શરણે આવી છે.નિરાધાર ના આધાર શ્રીકૃષ્ણ છે.
શ્રીકૃષ્ણે તે સોળ હજાર રાજકન્યાઓ જોડે લગ્ન કર્યા છે.

જરા વિચાર કરવાથી ખ્યાલમાં આવશે –કે-વેદ-મંત્રો ને ભૌમાસુરે કેદમાં રાખેલા.
ભૌમ એટલે શરીર.શરીર ભૂમિમાંથી ઉત્પન્ન થયું છે અને ભૂમિ માં મળી જાય છે.
શરીર સાથે રમવામાં સુખ માને તે કામી-વિલાસી જીવ તે ભૌમાસુર.
આવા જીવ ના હાથમાં વેદ-મંત્રો જાય તો તે પોતાની વાસના પુરી કરવા મંત્ર ના અર્થ ના અનર્થ કરે છે.
અવળા અર્થો કાઢી ને પોતાની વાસના સંતોષાય પોતાને લાભ થાય તેવું કરે છે.

વેદનું તાત્પર્ય ભોગમાં નથી,પણ ત્યાગમાં છે.વેદ ને નિવૃત્તિ પ્રિય છે.
મનુષ્ય એકદમ સુખ નો ત્યાગ કરી શકતો નથી, એટલે ધર્મ ની મર્યાદામાં રહી,વિવેકથી પ્રવૃત્તિ,અર્થોપાર્જન,
કામસુખ ભોગવે તે માટે કોઈ કોઈ જગ્યાએ સુખ (ભોગ ) ભોગવવાનું કહ્યું છે.
પણ સાથે સાથે તેવી પણ આજ્ઞા છે કે-વિવેક થી, સુખને (ભોગને) ભોગવી ને,ધીરે ધીરે સંયમ ને વધારી, ભોગો ને ત્યાગી ને –મનુષ્ય, અધ્યાત્મ માર્ગ તરફ વળે.
વેદોમાં પ્રવૃત્તિ ધર્મ અને નિવૃત્તિ ધર્મ બંને નું વર્ણન છે,પણ તાત્પર્ય છે નિવૃત્તિ ધર્મ બતાવવાનો.

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત
      PREVIOUS PAGE
     NEXT PAGE
   INDEX PAGE