Nov 1, 2011

અષ્ટાવક્ર ગીતા-૨૭


      PREVIOUS PAGE
     NEXT PAGE
પ્રકરણ-૧૮-૪

મૂઢ  (અજ્ઞાની) ની નિવૃત્તિ પણ પ્રવૃત્તિ જ બને છે, જયારે,
--ધીર પુરુષ ની પ્રવૃત્તિ પણ નિવૃત્તિ નું ફળ આપે છે.    (૬૧)

ઘર,સ્ત્રી વગેરેમાં (પરિગ્રહોમાં)  (દેખીતો) વૈરાગ્ય વિશેષ કરીને મૂઢ (અજ્ઞાની) નો જ દેખાય છે,પણ,
--દેહમાંથી યે જેની આશા ક્ષીણ (નાશ) થઇ ગઈ છે તેવા જ્ઞાની ને રાગ શું કે વૈરાગ્ય શું ?  (૬૨)

મૂઢ (અજ્ઞાની) ની દૃષ્ટિ,સર્વદા દૃશ્ય (સંસાર) ની ભાવના અને અભાવના માં લાગેલી રહે છે,
--પરંતુ શાંત (જ્ઞાની) મનુષ્ય ની દૃષ્ટિ,દૃશ્ય ની ભાવના કરવા છતાં અ-દૃષ્ટિ-રૂપ જ રહે છે.  (૬૩)

જે મુનિ (જ્ઞાની) સર્વ આરંભોમાં (ક્રિયાઓમાં) બાળક ની જેમ નિષ્કામપણે વર્તે છે,
--તે શુદ્ધ મુનિ ને કરાતાં કર્મો માં પણ લેપ થતો નથી.   (૬૪)

તે આત્મજ્ઞાની ધન્ય છે કે જે સર્વભૂતોમાં સમાન દૃષ્ટિ રાખે છે અને જે,
-સાંભળતા,સ્પર્શતો,સુંઘતો,ખાતો છતાં તૃષ્ણા (આશા-આસક્તિ) વગરનો છે.     (૬૫)

હંમેશાં આકાશ ની જેમ નિર્વિકલ્પ (વિકલ્પ વગરના) જ્ઞાની ને,
--સંસાર શું કે સંસાર નો આભાસ શું ?સાધ્ય શું અને સાધન શું ?        (૬૬)

તે કર્મફળ ના ત્યાગ વાળો અને પૂર્ણ આનંદ-સ્વરૂપ મહાત્મા જય પામે છે,
--જેની સ્વભાવિક (અકૃત્રિમ) સમાધિ તેના પૂર્ણ સ્વ-રૂપ માં હોય છે.       (૬૭)

અહીં વધુ કહી ને શું ફાયદો? જેણે તત્વ ને જાણ્યું છે,તેવો મહાત્મા,
--ભોગ અને મોક્ષ બંને પ્રત્યે નિસ્પૃહ (આકાંક્ષા વગરનો) અને હંમેશ બધે રસ-હીન હોય છે.    (૬૮)

મહત્-તત્વ થી શરુ થયેલું, આ જગત (દ્વૈત), નામ-માત્ર થી જ ઉભું થયેલું છે,
--તે જગત ની કલ્પના છોડ્યા પછી,શુદ્ધ જ્ઞાન-સ્વ-રૂપ બનેલા ને શું કર્મ બાકી રહે ?     (૬૯)

આ બધું જગત “ભ્રમ-રૂપ” હોઈ કાંઇ જ નથી, એવા નિશ્ચયવાળો,અને બ્રહ્મ નું જેણે સ્ફુરણ થયું છે તેવો,
--શુદ્ધ પુરુષ સ્વ-ભાવ વડે જ (સ્વ-ભાવ થી જ) શાંત બની જાય છે.      (૭૦)

શુદ્ધ આત્મ-સ્વ-રૂપ ના સ્ફુરણ- રૂપ,અને દૃશ્ય-ભાવ (જગત-માયા) ને ન જોનાર ને,
--વિધિ (કર્મો ની વિધિ) શું અને વૈરાગ્ય શું ?ત્યાગ શું અને શમ (નિવૃત્તિ) શું ?    (૭૧)

અનંત-રૂપે સ્ફૂરતા અને પ્રકૃતિ (માયા) ને ના જોતાં યોગી ને,
--બંધન શું? અને મોક્ષ શું ? હર્ષ (સુખ) શું કે વિષાદ (દુઃખ) શું ?         (૭૨)

બુદ્ધિ પર્યંત (બુદ્ધિ થી) જોતાં આ જગત માયા-માત્ર જ દેખાય છે,(આવું સમજનાર)
--યોગી મમતા-રહિત,અહંકાર રહિત,અને નિષ્કામ બની ને શોભે છે.     (૭૩)

આત્મા ને અવિનાશી અને સંતાપ-રહિત (શોક રહિત) જોનારા મુનિ ને,
--વિદ્યા શી? કે વિશ્વ શું ? દેહ શો? કે અહંતા-મમતા શી ?               (૭૪)

(પણ) જો જડ-બુદ્ધિવાળો (મૂઢ-અજ્ઞાની) મનુષ્ય,ચિત્ત નિરોધ વગેરે ,જેવાં કર્મો ત્યાગી દે,
--તો તે ક્ષણથી જ તેના મનોરથો વધે છે,અને તે વાણી ના પ્રલાપો કરવાનો પ્રારંભ કરે છે.    (૭૫)

મૂઢ (અજ્ઞાની) એ “પરમ વસ્તુ” ને સાંભળી ને પણ મૂઢતા છોડતો નથી, જો કે ભલે એણે ,
--બહાર ના પ્રયત્નો કરી ને નિર્વિકલ્પ (સંકલ્પ વગરની) સ્થિતિ પ્રાપ્ત કરી હોય,
--તેમ છતાં અંદર થી તે વિષય વાસના વાળો જ રહે છે.       (૭૬)

જે જ્ઞાન વડે “ક્ષીણ (નાશ) બનેલા કર્મ” વાળો છે, અને માત્ર “લોક-દૃષ્ટિ” થી કર્મ કરવાવાળો છે,
--તેને કાંઇ પણ કરવા નો કે કાંઇ બોલવાનો પ્રસંગ જ પ્રાપ્ત થતો નથી.   (૭૭)

હંમેશ નિર્વિકાર અને નિર્ભય ધીર પુરુષ માટે અંધકાર શું કે પ્રકાશ શું ?કે હાનિ (નુકશાન) શું ?  (૭૮)

અનિર્વાચ્ય સ્વભાવ વાળા અને સ્વભાવ-રહિત યોગી ને માટે, 
--ધૈર્ય શું? વિવેક શું ? કે નિર્ભયતા શું ? (૭૯)

સ્વર્ગ કે નર્ક કશું નથી,કે જીવન કે -મુક્તિ પણ નથી,
--અહીં વધુ કહી ને શું કામ? યોગ-દૃષ્ટિ થી કશું પણ નથી. (૮૦)


      PREVIOUS PAGE
     NEXT PAGE