ભાગવત રહસ્ય-૮૨

 ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત           
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     

સ્કંધ બીજો-૯

આત્મસ્વરૂપ (પરમાત્મસ્વરૂપ) નું વિસ્મરણ –એ માયા છે. આ વિસ્મૃતિ –એ સ્વપ્ન – છે
સ્વપ્ન સૃષ્ટિ અને જાગૃત સૃષ્ટિ માં બહુ વધારે ફેર નથી.
સ્વપ્ન સૃષ્ટિ –અજ્ઞાન થી દેખાય છે-તેવી જ રીતે જાગૃત સૃષ્ટિ -જગત –માયાથી દેખાય છે (અજ્ઞાનથી).

સ્વપ્ન જેને દેખાય છે-તે જોનારો –પુરુષ સાચો છે-સ્વપ્ન માં- એક- જ પુરુષ છે-પણ દેખાય છે –બે-
એ જયારે જાગી જાય છે-ત્યારે તેને ખાતરી થાય છે-કે –હું ઘરમાં પથારી માં સૂતો છું. સ્વપ્ન નો પુરુષ જુદો છે.
તત્વ દૃષ્ટિ થી જોઈએ તો--સ્વપ્ન નો સાક્ષી અને પ્રમાતા (પ્રમાણ આપનાર) એક જ છે.

આ જગત માં બ્રહ્મ તત્વ એક જ છે-પણ માયા ને લીધે-અનેક તત્વ ભાસે છે.

પરીક્ષિતે પ્રશ્ન કર્યો-કે- માયા જડ છે-કે ચેતન? જડ-ચેતન ની ગાંઠ ક્યારે પડી તે મને સમજાવો.
શુકદેવજી કહે છે-માયા જોડે જીવ નો સંબંધ નથી. જેમ સ્વપ્ન માં જે દૃશ્યો દેખાય છે,તેનો સ્વપ્ન દૃષ્ટા જોડે સંબંધ નથી તેમ.....
માયા ખોટી છે.માયા જો સત્ય હોય તો તેનો વિનાશ થાય નહિ. માયાનો વિનાશ જ્ઞાન થી થાય છે.

આ માયા જીવ ને વળગેલી છે. માયા જીવ ને ક્યારે? કેમ ? વળગી તે કહી શકતું નથી.તેનું મૂળ શોધવા જવાની જરૂર નથી.
માયા એટલે અજ્ઞાન. અજ્ઞાન ક્યારથી શરુ થયું તે જાણવાની શી જરૂર છે? અજ્ઞાન નો-જ્ઞાન થી તાત્કાલિક નાશ –એ જરૂરી છે.

કપડાં પર ડાઘો પડ્યો હોય-શાનાથી પડ્યો?ક્યારે પડ્યો?ક્યાં પડ્યો? કઈ શાહી થી પડ્યો? વગેરે વિચારવાને બદલે-
ડાઘ દૂર કરવો એ જ વધુ હિતાવહ છે.

જે ગાફેલ છે-ઈશ્વર થી વિમુખ છે-તેને માયા ત્રાસ આપે છે-મારે છે. જ્ઞાની પુરુષો-જે સતત ભક્તિ કરે છે-તેને માયા દેખાતી નથી.
માયા નો બહુ વિચાર કરવા કરતાં-માયા ના પતિ પરમાત્મા ના શરણે જવું.

એક વખત –સુદામા એ –શ્રીકૃષ્ણ પાસે માગણી કરી-મારે તમારી માયા ના દર્શન કરવાં છે. તમારી માયા કેવી હોય ?
શ્રીકૃષ્ણ કહે છે-કે-તું આખો દિવસ મારું ધ્યાન-ભક્તિ કરે છે,તેથી તને મારી માયા ક્યાંથી દેખાય ?તું મને ભૂલી જા-તો તે દેખાશે.
સુદામા કહે છે-પણ એક્વાર તો તમારી માયા  બતાવો. કૃષ્ણ કહે-સમય આવે દર્શન કરાવીશ.

એક દિવસ ભગવાને સુદામા  ને કહ્યું-ચાલો આજે ગોમતી માં સ્નાન કરવાં જઈએ. ભગવાન સ્નાન કરી પીતાંબર પહેરે છે.
સુદામા દેવ ભગવાન ને ભૂલે તો માયા દેખાય.
‘મારે સ્નાન કરી જલ્દી બહાર નીકળવું છે’તેવા વિચાર માં સુદામા –ભગવાન ને ભૂલી ગયા.
સુદામા એ ગોમતી ના જળ માં ડૂબકી મારી,ત્યારેજ પ્રભુ એ પોતાની માયા બતાવી.

સુદામા ને લાગ્યું-કે ગોમતી માં પુર આવ્યું.તે તણાતા જાય છે. એક ઘાટ નો આશરો લઇ બહાર નીકળે છે-અને ફરતાં ફરતાં ગામ માં
જાય છે. ત્યાં ઉભેલી હાથણી એ તેમના ગળા માં ફૂલ ની માળા નાખી. ગામના લોકો સુદામા પાસે આવી કહે-અમારા દેશ ના રાજા
મરણ પામેલા છે. આ ગામ નો કાયદો છે-કે હાથણી જેના ગળા માં હાર પહેરાવે તે રાજા થાય. હવે-તમે અમારા દેશના રાજા.
સુદામા તે દેશના રાજા થયા-રાજકન્યા સાથે લગ્ન થયું. બાર વર્ષ –સંસાર ચાલ્યો.બાર પુત્રો થયા. તેવા માં રાણી એક દિવસ માંદી
પડી અને મૃત્યુ પામી. સુદામા રડવા લાગ્યા-તે બહુ સુંદર અને સુશીલ હતી. લોકો આવી ને કહે છે-તમે રડો નહિ. અમારી માયાપુરી નો
કાયદો છે કે તમારી પત્ની જ્યાં ગઈ છે-ત્યાં તમને મોકલવામાં આવશે. પત્ની સાથે તમારે પણ અગ્નિ માં પ્રવેશ કરવો પડશે.

સુદામા –પત્ની માટે રડવાનું ભૂલી ગયા-તે પોતાના માટે રડવા લાગ્યા. સુદામા કહે છે-મને સ્નાન સંધ્યા કરી લેવા દો પછી મને બાળજો. તે સ્નાન કરવા ગયા. ચાર જણા તેમની ફરતે ઉભા છે-જેથી આ નાસી ના જાય.સુદામા ગભરાટ માં પ્રભુ ને યાદ કરે છે.

રડતાં રડતાં સુદામા ગોમતી નદી માંથી બહાર આવ્યા. ભગવાન પૂછે છે-કેમ રડે છે ?
સુદામા કહે-આ બધું ક્યાં ગયું ?આ છે શું ?કાંઇ સમજાતું નથી. ભગવાન કહે છે-બેટા,આ મારી માયા છે.મારા વિના જે ભાસે છે –તે-
મારી માયા છે. જે મને ભૂલે છે તેને માયા મારે છે. મને ભૂલતો નથી તેને માયા મારી શકતી નથી.

માયા એટલે બ્રહ્મ નું વિસ્મરણ. ના હોય તે બતાવે તે માયા. માયાથી મોહ પામેલો જીવ-માયા સાથે નાચવા લાગે છે.
માયા નર્તકી છે-તે બધાને નચાવે છે. માયા ના મોહ માંથી છૂટવું હોય તો- નર્તકી શબ્દ ને ઉલટાવો-તો થશે કિર્તન .
કિર્તન કરો-તો માયા છુટશે. કિર્તન ભક્તિ માં દરેક ઇન્દ્રિય ને કામ મળે છે. તેથી મહાપુરુષો તેને શ્રેષ્ઠ કહે છે.

માયા ને તરવા-માયા-જેમની દાસી છે-એ માયા પતિ –પરમાત્મા ને શરણે જવું જોઈએ.
માયા અનાદિ છે- પણ તેનો અંત આવે છે. માત્ર પરમાત્મા અનાદિ અને અનત છે. માયા ના ત્રાસ માંથી છૂટવું હોય તો –
માધવરાય ના શરણ સિવાય કોઈ ઉપાય નથી.

બ્રહ્માજીએ –આમ નારદજી ને સૃષ્ટિ ના આરંભ ની કથા કહી ચતુશ્લોકી ભાગવત કહ્યું.
જે નારદજીએ વ્યાસજી ને કહ્યું. અને વ્યાસજી એ આ ચાર શ્લોક ના આધારે-અઢાર હજાર શ્લોક નું ભાગવત રચ્યું.

સ્કંધ –બીજો—સમાપ્ત.
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE