Oct 10, 2013

ભાગવત રહસ્ય -૪૩૯

ભક્તિ ને જો જ્ઞાન નો સાથ ના હોય તો,ઈશ્વરના વ્યાપક સ્વરૂપ નો અનુભવ થતો નથી.
      PREVIOUS PAGE
     NEXT PAGE
સ્કંધ-૧૦  (પૂર્વાર્ધ)-૧૬૨

કેટલાક જ્ઞાનીઓ માને છે કે-અમને ભક્તિ ની જરૂર નથી.તેઓ ભક્તિ નો તિરસ્કાર કરે છે.જયારે કેટલાક ભક્તો માને છે કે-અમને જ્ઞાન-વૈરાગ્ય ની જરૂર નથી. આ બંને વિચારો યોગ્ય નથી.
ભક્તિ તો જ્ઞાન-વૈરાગ્ય વગર રડે છે.જ્ઞાન-વૈરાગ્ય આવે તો ભક્તિ દૃઢ બને છે.
ભક્તિ માં જ્ઞાન નો સાથ ના હોય તો અખંડ ભક્તિ થતી નથી.

અહીં, ઉદ્ધવ જ્ઞાની છે પણ તેમના જ્ઞાન ને ભક્તિ નો સાથ નથી.
જ્ઞાન એ ભક્તિ વિનાનું હોય તો અભિમાન આવે છે,ભક્તિ હોય તો તે નમ્ર બને છે.
બ્રહ્મજ્ઞાન થાય પણ “સ્વ-રૂપ” માં પ્રીતિ ના થાય,ત્યાં સુધી બ્રહ્મ નો અનુભવ થતો નથી.
કેટલાક જ્ઞાની થઇ પૈસા પાછળ પડે છે,કેટલાક કીર્તિ પાછળ પડે છે,મોટા મોટા આશ્રમો બનાવે છે,
મોટા મોટા મંદિરો બનાવે છે.બધું જ જો મિથ્યા છે,તો શું એમનો આશ્રમ કાયમ રહેવાનો છે ?

સાચો જ્ઞાની એ છે કે-જે પરમાત્મા સાથે પ્રેમ કરે.જ્ઞાની થાય પછી,પૈસા,પ્રતિષ્ઠા,મઠ.આશ્રમ સાથે,
પ્રેમ કરે તેવા જ્ઞાની નું જ્ઞાન નકામું છે.જ્ઞાન ભક્તિ થી પરિપૂર્ણ બને છે.
તેવી જ રીતે ભક્તિ ને જો જ્ઞાન નો સાથ ના હોય તો,ઈશ્વરના વ્યાપક સ્વરૂપ નો અનુભવ થતો નથી.
ઈશ્વર એવી વસ્તુ નથી કે જે એક ઠેકાણે રહે.એક જ ઠેકાણે ઈશ્વરને નિહાળે તે અધમ ભક્ત છે.
પરંતુ જ્યાં જ્યાં નજર જાય ત્યાં ત્યાં ઈશ્વર દેખાય તે જ ભક્ત મહાન છે.
એકલી ભક્તિ હશે તો માત્ર,ઘરના ગોખલામાં રહેલી ઠાકોરજી ની મૂર્તિ માં જ ઈશ્વર દેખાશે,પરંતુ,
તેમાં જો જ્ઞાન નો સાથ મળે તો ઈશ્વર સર્વત્ર દેખાય છે.

ઉદ્ધવજી નું તત્વ-જ્ઞાન અને ગોપીઓ ની પ્રેમ-લક્ષણાભક્તિ –એ બંને બહુ મહત્વના છે.
પરંતુ જો તે બંને નો સમન્વય થાય તો તે અતિ ઉત્તમ છે.
જ્ઞાન અને ભક્તિ માં વૈરાગ્ય ની પણ એટલી જ જરૂર પડે છે.
આ ત્રણે ભેગાં થાય તો પરમાત્મા નો અનુભવ થાય છે.
પણ અહીં તો ગોપીઓ ની ભક્તિ જ્ઞાનોત્તર(જ્ઞાન થી ઉપર) છે,
ઉદ્ધવજી જાણતા નથી કે “જ્ઞાનોત્તર ભક્તિ” પણ હોઈ શકે.

શ્રીકૃષ્ણે વિચાર્યું કે-અમુક ગોપીઓ ને જ્ઞાન નો અનુભવ થાય તો તેમને દુઃખ વગેરે વિકારો ત્રાસ આપે નહિ,અને ઉદ્ધવના જ્ઞાનને ગોપીઓ ની ભક્તિ નો પુટ (ઢોળ) મળે તો તેનું જ્ઞાન સફળ થાય.
ગોપીઓ નો સત્સંગ થાય તો ઉદ્ધવનું જ્ઞાનાભિમાન ઉતરી જાય,તેનું કલ્યાણ થાય.

ગોકુળ ની કેટલીક (અમુક) ગોપીઓ એવી હતી કે શ્રીકૃષ્ણ ના વિયોગ માં સતત રડે છે.
પ્રભુએ ઉદ્ધવ દ્વારા એ ગોપીઓ ને સંદેશો મોકલ્યો કે-
તમે મને બહાર શોધો છો તેથી તમને મારો વિયોગ લાગે છે,પણ હું તો તમારી અંદર બેઠો છું,તમે મારું ધ્યાન કરો,સ્મરણ કરો,લૌકિક દૃષ્ટિ થી ભલે હું તમારા થી દૂર છું,પણ તત્વ-દૃષ્ટિ થી હું તમારાથી દૂર નથી.
તેવી કેટલીક ગોપીઓ ને ઉદ્ધવના જ્ઞાન નો સાથ મળે તો તેમના વિયોગ નું દુઃખ ઓછું થાય,અને
તેમને અનુભવ થાય કે શ્રીકૃષ્ણ તેમની પાસે જ છે.

ઉદ્ધવાગમન ની કથા કહેવામાં કથાકાર ની કસોટી છે.
જ્ઞાની કથાકાર ને ભક્તિ નો કેટલો સાથ અને ભક્તિ નો કેટલો અનુભવ છે ? તે પુરવાર થાય છે.
કહે છે કે-ઉદ્ધવાગમન નો પાઠ કરતાં એકનાથ મહારાજ ને ત્રણ દિવસ સમાધિ લાગી હતી.

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત
      PREVIOUS PAGE
     NEXT PAGE
   INDEX PAGE