Oct 9, 2013

ભાગવત રહસ્ય -૪૩૮

સાધના ના આરંભ માં “દાસોહમ” (હું સેવક છું) અને છેવટે  “દાસોહમ” માંથી “સોહમ” થાય છે. 
      PREVIOUS PAGE
     NEXT PAGE
સ્કંધ-૧૦  (પૂર્વાર્ધ)-૧૬૧

શ્રીકૃષ્ણે ગુરૂ-સાંદીપની ની આજ્ઞાનું બરોબર પાલન કર્યું છે,
(૧) જયારે મહાભારત ના યુદ્ધમાં,અર્જુન બે હાથ જોડી ને કહે છે કે હું તમારો શિષ્ય છું,તે વખતે,પ્રભુ એ ગીતા ના જ્ઞાન નો ઉપદેશ કર્યો છે.
જે ગીતા ના જ્ઞાનનો અભ્યાસ મહાપુરુષો આખી જિંદગી કરે છે,તેવું દિવ્ય જ્ઞાન અર્જુન ને આપ્યું,પણ ભગવાને કંઈ (ગુરુદક્ષિણા) માગ્યું નથી. અર્જુન ની સેવા પણ લીધી નથી,પણ ઉપરથી સેવા કરી છે.
યુદ્ધ માં થાકેલો અર્જુન સૂઈ જાય ત્યારે ઘોડાઓની પણ સેવા કરી છે,બદલા માં કશું લીધું નથી.
શ્રીકૃષ્ણે શિષ્ય ની સેવા કરીને જગત ને બોધ આપ્યો છે,એટલે તો-શ્રીકૃષ્ણમ વંદે જગદગુરુમ –કહેવાય છે.
(૨) શ્રીકૃષ્ણે છેલ્લે ઉદ્ધવ ને પણ જ્ઞાન નો ઉપદેશ (ઉદ્ધવ-ગીતા) કર્યો છે,બદલામાં કંઈ માગ્યું નથી.

ગુરૂ નિરપેક્ષ (અપેક્ષા વગરનો) અને શિષ્ય નિષ્કામ હોવો જોઈએ.
આજકાલ તો લોકો ગુરૂ પાસે આશા રાખી ને જાય છે,”મહારાજ ના આશીર્વાદથી મારે ઘેર બાબો આવે.”
પરંતુ સંતતિ અને સંપત્તિ નો આશીર્વાદ ખરા સંત આપતાં નથી.
સંત તો વિકાર-વાસનાનો નાશ કરી કોઈ અપેક્ષા વગર અલૌકિક ભજનાનંદ નું  દાન કરે છે.

શ્રીકૃષ્ણ ને ગુરૂ દક્ષિણા આપવાની બહુ જ ઈચ્છા હતી.એટલે ઘરની અંદર ગયા અને ગુરુપત્ની ને કહે છે-કે-
ગુરુજી ભલે ના પાડે,પણ મારે ગુરુજી ને કાંઇક આપવું છે.
ત્યારે ગુરુપત્ની કહે છે કે-અમે પ્રભાસ ની જાત્રા એ ગયા હતા,ત્યારે મારો પુત્ર સમુદ્રમાં ડૂબી મરણ પામેલો,
ગુરુદક્ષિણા માં તે બાળક લાવી આપો.
આવી દક્ષિણા તો માત્ર ભગવાન જ આપી શકે.

ભગવાન શ્રીકૃષ્ણ તે બાળક ને ખોળવા માટે સમુદ્ર માં ગયા,બાળક તો ત્યાં મળ્યો નહિ ,પણ ત્યાંથી
“પાંચ જન્ય” શંખ મળ્યો.તે ધારણ કર્યો,હવે મુરલીધર કૃષ્ણ,શંખધર બન્યા છે.
ત્યાંથી શ્રીકૃષ્ણ યમપુરી માં ગયા,યમરાજે ક્ષમા માગી અને મરી ગયેલા (ગુરુદેવ ના) પુત્ર ને લઇ આવ્યા.
ગુરૂ-પત્નીએ હૃદય થી આશીર્વાદ આપ્યા છે.

શ્રીકૃષ્ણે ગોકુળ ની લીલા -૧૧-વર્ષ સુધી કરી.
મથુરાની લીલા -૧૪-વર્ષ ચાલી.પછી ની દ્વારકા ની લીલા ૧૦૦ વર્ષ ની છે.
શ્રીકૃષ્ણ -૧૨૫- વર્ષ પૃથ્વી પર રહ્યા તેવું એકાદશ સ્કંધ માં વર્ણન છે.
શ્રી કૃષ્ણ વિદ્યાભ્યાસ કરી ને મથુરા આવ્યા છે,યાદવો ને પરમાનંદ થયો છે.રાજમહેલ માં મુકામ કર્યો છે.

હવે ઉદ્ધવાગમન નો પ્રસંગ આવે છે. આ પ્રસંગ માં જ્ઞાન-અને ભક્તિ નો  “મધુર” કલહ બતાવ્યો છે.
ઉદ્ધવજી માને છે કે જ્ઞાન શ્રેષ્ઠ છે,જયારે ગોપીઓ ની નિષ્ઠા છે કે “સગુણ-પ્રેમ” (ભક્તિ) શ્રેષ્ઠ છે.
આ પ્રસંગ માં જ્ઞાન અને ભક્તિ નો સમન્વય થયો છે.ભક્તિ જ જ્ઞાનરૂપે પરિણમે છે.

જ્ઞાન એ ભક્તિ વગર “લંગડું” છે, જયારે ભક્તિ જ્ઞાન વગર “આંધળી”  છે.
પરમ તત્વ ને પામવા ના રસ્તા પર, ભક્તિ અને જ્ઞાન બંને ની જરૂર છે.
કેટલાક વિપત્તિ (દુઃખ) આવે ત્યારે ભક્તિ કરે છે,સંપત્તિ (સુખ) માં નહિ.પણ
જેનું જ્ઞાન પરિપૂર્ણ હશે તે સુખમાં પણ ભક્તિ કરશે,અને પરમ-તત્વ ને પામશે.

આરંભ માં “દાસોહમ” (હું સેવક છું) એવી ભાવના દૃઢ કરી આરાધના કરતા સાધક ને થાય છે કે-
“ભગવાન મારા છે” તે પછી અનુભૂતિ વધે ત્યારે દેહભાન (હું શરીર છું) ભુલાય છે,
અને માત્ર એક ભગવાન જ રહે છે,અને સાધક ને અનુભવ થાય છે કે-“હું જ ભગવાન છું.”
“દાસોહમ” માંથી હવે “સોહમ” થાય છે. જીવન સફળ થાય છે.

      PREVIOUS PAGE
     NEXT PAGE
   INDEX PAGE