May 1, 2014

Gujarati-Ramayan-Rahasya--ગુજરાતી-રામાયણ-રહસ્ય-૧૨૦

રામાયણ માં સાત્વિક,રાજસિક અને તામસિક –એ ત્રણે ગુણોના દાખલા આપ્યા છે.
વિભીષણ સત્વગુણ,રાવણ રજોગુણ અને કુંભકર્ણ એ તમોગુણ નું  સ્વરૂપ છે.
આ ત્રણ ના ચરિત્રો જોઈને અને તેમના ગુણ નો વિચાર કરવામાં આવે તો આપણે કોના જેવા છીએ એની
ખબર પડે.આ ત્રણ ના ઉપરાંત આ ત્રણે ગુણો થી પર એવા ચોથા છે-અત્રિ-ઋષિ.
મનુષ્ય અત્રિ થાય તો પ્રભુ તેના ઘેર પધારે,વિભીષણ થાય તો પભુ શરણમાં લે, રાવણ થાય તો પ્રભુ તેનો નાશ કરે અને કુંભકર્ણ થાય તે પોતે જ પોતાનો નાશ કરે.

વધારે પડતો આરામ અને વધારે પડતો આહાર કરવાથી માનવી નું મન બગડે છે.
રજાને દિવસે,માનવી વધુ ખાય અને વધુ ઊંઘે છે પણ વધુ ભક્તિ કરતો નથી. રજાનો દિવસ પ્રમાદમાં ને બીજાની કુથલી ને નિંદામાં જાય છે,આજના યંત્રયુગમાં બેસી રહેવું ગમે પણ કામ કરવું કોઈને ગમતું નથી,
પછી ભક્તિ નો વાત જ ક્યાંથી?

પ્રમાદીપણું,કામચોરી અને અતિઆહાર –એ બધા કુંભકર્ણ ના ગુણો છે (તમોગુણી)
એના કરતાં રાવણ થોડો સારો છે,એ તપ કરે છે,જ્ઞાની છે,શિવજી નો ભક્ત છે,પરંતુ એ કામ,મદ,દર્પ નું રૂપ છે.  ઇન્દ્રિય-સુખો માટે અને શરીર-સુખો માટે જે કામ કરે છે તે રજોગુણી છે.
ઇન્દ્રિયો નું સુખ તો પશુ પણ ભોગવે છે,જે આનંદ માનવ ને મીઠાઈ ખાતાં મળે તેવો જ આનંદ ઘોડા ને ઘાસ ખાતાં મળે છે,કે ભુંડ ને વિષ્ટા માં મળે છે.શ્રીમંત શેઠીયા ને જે આનંદ ગાદીમાં આળોટવાથી મળે છે તેવો જ આનંદ,ગધેડાને ઉકરડામાંથી આળોટવામાં મળે છે.

સંતો કહે છે કે-કોઈને પણ તુચ્છ કે હલકો સમજશો નહિ,હું શ્રેષ્ઠ છું ને બીજા હલકા છે,કે પછી હું જ જે કહું છું તે સાચું છે,એવો ઘમંડ કરવો નહિ.કોઈના પ્રત્યે કુભાવ,કે ઈર્ષા કરવી નહિ,ને કોઈનું સુખ જોઈને જીવ બાળવો નહિ,

પગે ચાલનારો,મોટરમાં ફરનારા ને સુખી માની ને મનમાં બળે છે,ને પોતાનું જે સુખ છે તેનું દુઃખ કરી મૂકે છે.કુભાવ મન ને બગાડનારો છે,કુભાવ આવી જાય પછી ભક્તિ થઇ શકતી નથી.
કોઈ પણ જીવ સાથે તો શું,કોઈ જડ પદાર્થ પ્રત્યે પણ કુભાવ નહિ રાખવાનું શાસ્ત્રો કહે છે.
ગીતાજી માં કહે છે કે-“સર્વમાં સમભાવ રાખવો,”

આ વિષે એક દૃષ્ટાંત વિચારવા જેવું છે.
એક રાજા અને નગરશેઠ વચ્ચે ગાઢ મૈત્રી હતી.નગરશેઠ નો વેપાર હતો ચંદન ના લાકડાં વેચવાનો.
પણ એક સમય એવો આવ્યો કે નગરશેઠ નો ધંધો બરોબર ચાલતો નહોતો.મુનીમે કહ્યું કે-આ વર્ષમાં જો પુરતો માલ નહિ વેચાય તો,પેઢી ડૂબી જશે.હવે ચંદન જેવું લાકડું રાજા સિવાય બીજું કોણ લે?
નગરશેઠ તેના સ્વાર્થ માં વિવેક ભૂલ્યો અને તેને વિચાર આવ્યો કે-આ રાજા મરી જાય તો તેને બાળવા ચંદનના લાકડાની જરૂર પડે અને મારો બધો માલ વેચાઈ જાય.

મનુષ્ય ના દિલમાં સ્વાર્થ જાગે છે ત્યારે વિવેક રહેતો નથી.સ્વાર્થ તો દરેકના દિલમાં હોય છે,આપણે શ્વાસ લઈએ છીએ તેપણ સ્વાર્થ છે,પણ સ્વાર્થ બીજા ને નડવો જોઈએ નહિ,તેમાં વિવેક જોઈએ.

શેઠને રાજાના મનમાં કુભાવ આવ્યો,ત્યારે રાજાના મનમાં પણ શેઠ પ્રત્યે કુભાવ આવ્યો,
વિચાર માત્ર ચેતન છે,સારા વિચાર સામા ના દિલમાં સારા વિચાર પેદા કરે અને બુરા વિચાર બુરા વિચાર પેદા કરે.રાજા ને થયું કે આ શેઠ ઝટ મરી જાય તો,એ નિઃસંતાન છે એટલે તેનું ધન મારા ખજાના માં આવી જાય. પણ પછી,રાજા ને થયું કે-મારા મનમાં આવા વિચાર કેમ આવે છે? તેણે શેઠ ને ખુલ્લા દિલે વાત કરી,
ત્યારે શેઠ રડી પડ્યો અને તેણે પણ પોતાને આવેલા કુભાવ ની વાત કરી.

રાજા વિચારમાં પડી ગયો અને કહે છે કે-તારે એવો વિચાર કરવો જોઈતો હતો કે રાજા,મહેલનાં બારીબારણાં,રથ –પાલખી ચંદનનાં બનાવે,કે ઠાકોરજી માટે ચંદન નો હિંડોળો બનાવે,તો તારું બધું ચંદન ખપી જાત.અને આમ વાતચીત થતાં બંને નું મન શુદ્ધ થયું અને બંને સુખી થયા.



PREVIOUS PAGE         INDEX PAGE           NEXT PAGE