Oct 6, 2012

ભાગવત રહસ્ય-૧૩૭

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
સ્કંધ-૫-(પાંચમો)-૨
Photo by -Anil Shukla 
પરીક્ષિત રાજા આરંભ માં પ્રશ્ન કરે છે-મનુ મહારાજ ના પુત્ર પ્રિયવ્રત રાજાને લગ્ન કરવાની ઈચ્છા ન હતી તેમ છતાં તેમણે
લગ્ન કેમ કર્યું ? ગૃહસ્થાશ્રમ માં રહેવા છતાં-તેમને કેવી રીતે શ્રીકૃષ્ણ માં દૃઢ ભક્તિ થઇ ?

શુકદેવજી કહે છે-ગૃહસ્થ ને ઘરમાં વિષમતા કરવી પડે છે. શત્રુ,મિત્ર,ચોર,શેઠ –સર્વ માં સમભાવ રાખવો અઘરો હોય છે.
ગૃહસ્થ સર્વમાં સમભાવ રાખી શકતો નથી. (ભક્તિ માં –સર્વ માં સમભાવ રાખવાની શર્ત –પહેલી છે)

શ્રીકૃષ્ણ એક આદર્શ ગૃહસ્થાશ્રમી છે. તેમના જેવો ગૃહસ્થાશ્રમ હોવો જોઈએ.
શ્રીકૃષ્ણ ને આંગણે એક વખત દુર્યોધન મદદ લેવા આવ્યો. અગાઉ તેણે શ્રીકૃષ્ણ નું અપમાન કર્યું છે,છતાં નફ્ફટ થઇ આવ્યો છે.
શ્રીકૃષ્ણ એ વખતે સૂતેલા  હતા, એટલે અક્કડ માં શ્રીકૃષ્ણ ના મસ્તક પાસે બેઠો. અર્જુન પણ તે જ વખતે મદદ માગવા આવ્યો.
તે ભગવાન ના ચરણ પાસે બેઠો. ભગવાન જાગ્યા,અર્જુન પર તેમની દૃષ્ટિ પહેલી પડી.તેમણે અર્જુન ને કહ્યું-જે જોઈએ તે માગ.
દુર્યોધન બોલ્યો-હું પહેલો આવ્યો છું,મારો પહેલો માગવાનો અધિકાર છે.
સાધારણ મનુષ્ય કરેલું અપમાન ભૂલશે નહિ. પણ આંગણે આવેલ દુર્યોધન ને મદદ આપવા તૈયાર થયા છે.
શ્રી કૃષ્ણ કહે છે-હું બંને ને મદદ કરીશ. એક પક્ષ માં મારી નારાયણી સેના અને એક પક્ષમાં હું-અસ્ત્રશસ્ત્ર વગર રહીશ.
દુર્યોધને વિચાર્યું-આ તો વાતો કરશે-મારે તેની જરૂર નથી-તેથી તેણે સેના માગી. અર્જુને શ્રીકૃષ્ણ ને  માગ્યા.
દુર્યોધન અને અર્જુન –બંને માં સમભાવ રાખે છે-તેથી શ્રીકૃષ્ણ ગૃહસ્થાશ્રમી નથી-પણ આદર્શ સન્યાસી છે.

પ્રિયવ્રત રાજાએ વિચાર્યું-કે ગૃહસ્થાશ્રમ માં ભક્તિ માં વિઘ્ન આવે છે-મારે આ વ્યવહાર છોડી દેવો છે. એકાંત માં બેસી ને
ઈશ્વરનું આરાધન કરીશ. ત્યાં બ્રહ્માજી આવ્યા છે-રાજા ને કહે છે-પ્રારબ્ધ ભોગવ્યા વગર ચાલતું નથી. મને પણ પ્રવૃત્તિ કરવાની
ઈચ્છા નથી, પણ પ્રભુ ની આજ્ઞા માં રહીને પ્રારબ્ધ પૂરું કરું છું.
જે જીતેન્દ્રિય છે-તે ઘરમાં રહીને પણ ઈશ્વરનું આરાધન કરી શકે છે. જે જીતેન્દ્રિય નથી તે વન માં પણ પ્રમાદ કરે છે.

આગળ કથા આવશે-કે ભરતજી -સ્ત્રી-પુત્ર વગેરેનો ત્યાગ કરી વનમાં ગયેલા-ત્યાં પણ સંસાર ઉભો કર્યો. જયારે પ્રહલાદ –દૈત્યોની
વચ્ચે રહી-અનેક પ્રકારનું દુઃખ સહી,ઘરમાં જ ભક્તિ કરે છે.

ઘર છોડે એટલે જ ભગવાન મળે તેવું નથી.
જેના મન માં ઘર છે,સંસાર છે- એ જ્યાં જાય ત્યાં સંસાર ઉભો કરે છે. મનુષ્ય ના છ શત્રુઓ-વિકારો-ચોરો, એ જ્યાં જાય ત્યાં તેની
પાછળ પડેલા છે.(કામ,ક્રોધ,લોભ.મોહ,મદ અને મત્સર) .જો આ શત્રુઓ ને વશ ન થઈને ઘરમાં રહે તો ઘર બાધક થતું નથી.
ગૃહસ્થાશ્રમ એ કિલ્લો છે, અને આ કિલ્લા માં રહી –શત્રુ સામે લડવું એ ઘણી વખત શાણપણ ભર્યું છે. સુરક્ષાભર્યું છે.

બ્રહ્માજી રાજા પ્રિયવ્રત ને કહે છે-તમે લગ્ન કરો.લગ્ન કર્યા વગર તમારા માં રહેલી સૂક્ષ્મ વિકાર વાસના નો નાશ થશે નહિ.
થોડો વખત સંસાર સુખ ભોગવી –તે પછી પરમાત્મા નું આરાધન તમે કરજો.
બ્રહ્માજી ની આજ્ઞા થી પ્રિયવ્રત રાજા એ લગ્ન કર્યું છે. અનેક બાળકો થયાં છે. એમના પછી આગ્નિધ્ર ગાદી પર આવ્યા છે.
આગ્નિધ્ર જયારે વનમાં તપ કરવા ગયા ત્યારે તેમના તપ માં પૂર્વચિત્તી અપ્સરા  વિઘ્ન કરવા આવી.
ચિત્ત માં રહેલી પૂર્વ જન્મ ની વાસના એ જ પૂર્વચિત્તી છે. આગ્નિધ્ર રાજા પૂર્વીચિત્તીમાં ફસાયા છે.

આગ્નિધ્ર ને ઘેર થયા નાભિ. નાભિ ના ઘેર ઋષભદેવ –પુત્રરૂપે પ્રગટ થયા. ઋષભદેવ જ્ઞાન નો અવતાર હતા.
ઋષભ એટલે સર્વ થી શ્રેષ્ઠ. જગત ને જ્ઞાની પરમહંસ નો આદર્શ બતાવવા ભગવાને ઋષભદેવજી રૂપે જન્મ લીધો.

ઋષભદેવજી એ ભરતજી ને ગાદી ઉપર બેસાડી –ઘરનો તો ત્યાગ કર્યો પણ મન થી દેહનો પણ ત્યાગ કર્યો.
“હું શરીર નથી-હું ચેતન આત્મા છું-દેહ થી આત્મા ભિન્ન છે. “
ઋષભદેવ જી વારંવાર ઉપદેશ કરે છે-માનવ જીવન ભોગ માટે નથી.તપ કરવા માટે છે.

જ્ઞાની પરમહંસો એ જગત માં કેવી રીતે રહેવું જોઈએ-
તે બતાવવા ઋષભદેવજીએ સર્વ નો અને સર્વ સંગ નો ત્યાગ કર્યો. અવધૂતવૃત્તિ થી તે રહે છે.
આશારહિત,વાસનારહિત અને બ્રહ્મનિષ્ઠ ને અવધૂતવૃત્તિ કહે છે.  
ભોગવેલી વસ્તુઓ ની અપેક્ષા રાખવી-તેનું નામ આશા છે.
ભોગવેલી વસ્તુ ને પુનઃપુનઃ યાદ કરવી –તેનું નામ વાસના છે.
આનંદમય પરમાત્મા માં બુદ્ધિ ને સ્થિર કરે તે બ્રહ્મનિષ્ઠ છે.
ઋષભદેવ જી ને અનેક સિદ્ધિ ઓ મળી છે. પણ તેમાં તે ફસાયા નથી.
મુખ માં પથ્થર રાખે છે-બોલવાની ઈચ્છા થાય તો પણ બોલી શકે નહિ.
અજગરવૃત્તિ રાખી છે-મળે તો ખાવું નહિતર નહિ. તેઓ નગ્ન રીતે ફરે છે. ઉભા ઉભા બળદ ની જેમ ભાજી આરોગે છે.
ઋષભદેવના મળમૂત્ર માંથી દુર્ગંધ નહિ –સુગંધ નીકળે છે. કોઈ મારે તો "મને-શરીર ને માર પડે છે-હું શરીર થી જુદો છું.બ્રહ્મનિષ્ઠ છું." એમ જ વિચારે છે.

      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE