ભાગવત રહસ્ય-૧૩૮

ડોંગરેજી મહારાજ ની કથા પર આધારિત      
      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE                     
સ્કંધ-૫-(પાંચમો)-૩
નારીયેર માં કાચલી અને કોપરું જુદાં છે. છતાં જ્યાં સુધી –નારિયેર માં પાણી છે-ત્યાં સુધી કાચલી કોપરાને છોડતી નથી.

શરીર એ કાચલી છે, શરીર માં રહેલ જીવાત્મા એ કોપરા જેવો છે –અને પાણી એ વિષયરસ છે.
જ્યાં સુધી વિષયરસ છે,આસક્તિ છે-ત્યાં સુધી આત્મા શરીર થી છુટો પડતો નથી. છુટો પડવો કઠણ છે.
જેનો વિષયરસ તપ,ભક્તિ અને જ્ઞાન ની મદદથી સુકાઈ જાય તે જ આત્મા ને શરીર થી છુટો પાડી શકે.
ખરો આનંદ શરીર માં નથી. શરીર ચૂંથે આનંદ આવવાનો નથી. શરીરનું સુખ એ સાચું સુખ નથી, સાચો આનંદ નથી.
શરીર નું સુખ એ મારું સુખ –એમ જે માને છે-તે અજ્ઞાની છે.
સતત ધ્યાન કરી જ્ઞાની લોકો જડ ચેતન ની ગાંઠ છોડે છે-અને આત્માનંદ –પરમાનંદ લુટે છે.

બ્રહ્મજ્ઞાન વૈરાગ્ય વગર ટકતું નથી. બ્રહ્મજ્ઞાન ની વાતો કરે-પણ પૈસા-પ્રતિષ્ઠા સાથે પ્રેમ કરે તે –ખરો જ્ઞાની નથી.
ખરો જ્ઞાની એ જ છે-કે-જે-ઈશ્વર સાથે જ પ્રેમ કરે છે.
ઈશ્વર સિવાય સંસાર ના જડ પદાર્થો માં પ્રેમ-સ્નેહ થાય- તે –આત્મા ને શરીર થી જુદો જોઈ શકતો નથી.

હું શરીર નથી, હું સર્વ નો સાક્ષીરૂપ –આનંદરૂપ-ચેતન પરમાત્મા છું. આ બ્રહ્મજ્ઞાન પછી પણ ઈશ્વરમાં જ પ્રીતિ જરૂરી છે.

જ્ઞાન ની સાત ભૂમિકાઓ –યોગવશિષ્ઠ માં બતાવી છે.
શુભેચ્છા,સુવિચારણા,તનુમાનસા,સત્વાપતિ,અસંશક્તિ,પદાર્થભાવિની અને તુર્યગા.

(૧) શુભેચ્છા-આત્મા ના સાક્ષાત્કાર માટે ની જે ઉત્કટ ઈચ્છા –તે-
(૨) સુવિચારણા-ગુરુનાં વચનો નો તથા મોક્ષશાસ્ત્ર નો વારંવાર વિચાર –તે-
(૩) તનુમાનસા- વિષયો માં અનાસક્તિ અને સમાધિ માં અભ્યાસ વડે બુદ્ધિ ની તનુતા (સૂક્ષ્મતા) પ્રાપ્ત થાય તે.
(૪) સત્વાપતિ-  ઉપરના ત્રણ થી –નિર્વિકલ્પ સમાધિ રૂપે સ્થિતિ –તે- (આ ભૂમિકા વાળો –બ્રહ્મવિત-કહેવાય છે.)
(૫) અસંશક્તિ –ચિત્ત વિષે પરમાનંદ અને નિત્ય બ્રહ્માત્મ ભાવના –નો સાક્ષાત્કારરૂપ ચમત્કાર-તે-
(૬) પદાર્થભાવિની- પદાર્થો માં દૃઢ અપ્રતિતી થાય-તે-
(૭) તુર્યગા –બ્રહ્મ ને જે અવસ્થા માં અખંડ જાણે –તે અવસ્થા-(ઉન્મત્ત દશા)

પ્રથમ ત્રણ ભૂમિકાઓ-સાધનકોટિ ની છે. બાકીની ચાર જ્ઞાનકોટિ ની છે.

પ્રથમ ત્રણ ભૂમિકાઓ સુધી સગુણ બ્રહ્મ નું ચિંતન કરવાનું હોય છે.
અને જ્ઞાનની પાંચમી ભૂમિકાએ પહોચતાં જડ અને ચેતન ની ગ્રંથી છૂટી જાય છે. અને આત્મા નો અનુભવ થાય છે.

આ ભૂમિકા ઓ માં ઉત્તરોત્તર દેહનું ભાન ભૂલાતું જાય છે-અને છેવટે ઉન્મત્ત દશા પ્રાપ્ત થાય છે.
ઋષભદેવજીએ આવી જ્ઞાન ની છઠ્ઠી દશા પ્રાપ્ત કરેલી.

ઋષભદેવજી કર્ણાટક માં આવ્યા અને દાવાગ્નિ માં બુધ્ધિપૂર્વક પ્રવેશ કર્યો. માને છે દેહ બળે છે આત્મા ને કાંઇ થતું નથી.
આવી આત્મનિષ્ઠા પરમહંસો માટે છે. ઋષભદેવજી નું ચરિત્ર સામાન્ય મનુષ્ય માટે અનુકરણીય નથી.

ઋષભદેવ ના પુત્રો માં સહુથી શ્રેષ્ઠ હતો –તેનું નામ ભરત.તે ગાદી પર બેઠા છે.
જેના નામ પરથી દેશ નું નામ ભરતખંડ પડ્યું છે. તે પહેલાં પ્રાચીન કાળમાં દેશ નું નામ- અજનાભ ખંડ -હતું.
ભાગવતપરમહંસ ભરતજી ની કથા વર્તમાનકાળ માં આપણા માટે વિશેષ ઉપયોગી છે. તેથી શુકદેવજીએ તેનો વિસ્તાર કર્યો છે.

ભરતજીએ વ્યવહારની મર્યાદા કદી છોડી નથી. ભરતજી મહાવૈષ્ણવ હતા પણ યજ્ઞ કરતા. અગ્નિ ઠાકોરજી નું મુખ છે.
એક એક દેવ ને ઈષ્ટદેવનું સ્વરૂપ ગણી –ઈતરદેવો માં કૃષ્ણ નો અંશ માની પૂજા કરતા. અનેક યજ્ઞો કર્યા છે-અને તેનું પુણ્ય
શ્રીકૃષ્ણ ના ચરણ માં અર્પણ કર્યું છે. કર્મ નું ફળ પરમાત્મા ને અર્પણ કરશો તો આનંદ આવશે, કર્મ નું અભિમાન નહિ રહે.
ઈશ્વર સાથે ખુબ પ્રેમ કરો-તો જ કરેલા કર્મ નું પુણ્ય પરમાત્મા ને અર્પણ કરી શકો.

કર્મ કરો પણ તે કર્મ ની ફળ “ભોગવવાની ઈચ્છા “ ન રાખો. (નિષ્કામ કર્મ)
કર્મ નું ફળ “ભોગવવાની ઈચ્છા “ રાખો (સકામ કર્મ ) તો કર્મ નું અલ્પ ફળ મળશે.
સકામ -કર્મ માં કાંઇક ભૂલ થાય તો તેની ક્ષમા મળતી નથી. માટે નિષ્કામ કર્મ શ્રેષ્ઠ છે.
ભરતજી નિષ્કામ ભાવ થી કર્મ કરતા અને તેનું પુણ્ય શ્રીકૃષ્ણ ને અર્પણ કરતા.

સત્કર્મ (કોઈ પણ પૂજા ) ને અંતે (સમાપ્તિમાં) ગોર મહારાજ બોલાવતા હોય છે.
અનેન કર્મણા ભગવાન પરમેશ્વર પ્રીયતામ -ન મમઃ
ન મમઃ –એમ બોલે છે-બધાં-પણ તેનો અર્થ કોઈ સમજતા નથી. કર્મ નું ફળ મારું નથી-કૃષ્ણાર્પણ કરું છું.
ગીતામાં પણ કહ્યું છે-કે –કર્મ ના ફળ પર તારો અધિકાર નથી.(કર્મણ્યેવાધિકારસ્તે)

એક દિવસ ભરતજી ને જુવાની માં વૈરાગ્ય થયો. ભરતજી ને ઘરમાં ગમતું નથી.
રાજવૈભવ,સુખ,સંપત્તિ,સ્ત્રી પુત્રાદિક –આ બધું છે, પરંતુ આંખ બંધ થાય ત્યારે આમાંનું કશું નથી.
જન્મ પહેલાં અને મૃત્યુ બાદ –કોઈ સગાં રહેવાના નથી. વચ્ચે માયા ભરમાવે છે.

      PREVIOUS PAGE
       NEXT PAGE               
    INDEX PAGE