II धृतराष्ट्र उवाच II एवमेव परं मन्ये धिक् पौरुषमनर्थकम् I यत्राधिरथिरायत्तो नातरत पांडवं रणे II १ II
ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા-મારે દૈવને જ સર્વોત્કૃષ્ટ માનવું પડે છે.પુરુષાર્થ તો નિષ્ફળ છે અને ધિક્કારવા યોગ્ય છે કારણકે રણમાં બરાબર સાવધ રહેલો વીર કર્ણ પણ ભીમને તરી શક્યો નહિ.મેં દુર્યોધનને વારંવાર બોલતો સાંભળ્યો છે કે-આ સંગ્રામમાં કર્ણ,પાંડવોને જીતવાનો ઉત્સાહ ધરાવે છે,ને તે કર્ણ સમાન બીજો કોઈ યોદ્ધો હું જોતો નથી.આ યુદ્ધમાં વસુષેણ (કર્ણ)ની મને સહાય છે તેથી દેવો પણ મને જીતવા સમર્થ નથી' પણ,આવા કર્ણને ઝેર વિનાના સર્પની જેમ પરાજય પામેલો તથા યુદ્ધમાંથી પલાયન કરી ગયેલો જોવા છતાં તે દુર્યોધને યુદ્ધમાં અકુશળ એવા દુર્મુખને,આ યુદ્ધમાં હોમી દીધો છે.
 |
| હરે કૃષ્ણ હરે કૃષ્ણ |
II संजय उवाच II सर्वथा विरथः कर्णः पुनर्भिमेन निर्जितः I रथमन्यं समास्थाय पुनर्विव्याध पांडवम् II १ II
સંજય બોલ્યો-હવે સર્વથા રથરહિત થયેલો અને ભીમસેનથી પરાજય પામેલો કર્ણ બીજા રથમાં બેસીને પુનઃ યુદ્ધ કરવા આવ્યો અને બાણો વડે ભીમસેનને વીંધવા લાગ્યો.જેમ,બે મોટા હાથીઓ સામસામા આવીને દંતશૂળોથી એકબીજા પર પ્રહાર કરે તેમ,તે બંને જણા કાન સુધી ખેંચેલા ધનુષ્યોમાંથી છુટેલાં બાણો વડે અન્યોન્ય પર પ્રહાર કરવા લાગ્યા.ને એકબીજાને વીંધી નાખવા લાગ્યા.જયારે કર્ણે,આખા શરીરને ચીરી નાખે તેવું બાણ ભીમસેન સામે છોડ્યું કે જેણે ભીમને અત્યંત વીંધી નાખ્યો ત્યારે ક્રોધથી લાલ થયેલા ભીમસેને છ આરાઓવાળી એક ભારે ગદા વિચાર કર્યા વિના કર્ણના તરફ ફેંકી કે જે ગદાએ કર્ણના ઘોડાઓને મારી નાખ્યા.પછી બાણો મૂકીને તેણે તેના સારથિને પણ મારી નાખ્યો.
II धृतराष्ट्र उवाच II अत्यद्भुत्महं मन्ये भीमसेनस्य विक्रमम् I यत्कर्ण योधयामास समरे लघुविक्रमम् II १ II
ધૃતરાષ્ટ્ર બોલ્યા-'ભીમસેનના પરાક્રમને હું અદભુત માનું છું કારણકે તેણે યુદ્ધમાં શીઘ્ર પરાક્રમી કર્ણની સામે અતિ મહાન યુદ્ધ કર્યું હતું.અરે,દેવો,યક્ષો,અસુરો અને મનુષ્યોને પણ રણમાં અટકાવી રાખે તેવો કર્ણ,ભીમસેનને તે સંગ્રામમાં કેવી રીતે તરી ગયો નહિ?તે બંનેના પ્રાણદ્યુતમાં કેવી રીતનું યુદ્ધ થયું હતું? હું માનું છું કે આ યુદ્ધમાં જ જય ને પરાજયનો મુખ્ય આધાર રહેલો છે.મારો પુત્ર દુર્યોધન,કર્ણને લઈને જ આ યુદ્ધમાં જીતવાનો ઉત્સાહ ધરાવે છે,પણ આ કર્ણને વારંવાર પરાજય પામેલો જોઈને મને મૂંઝવણ થાય છે.અરેરે,દુર્યોધનની દુષ્ટ નીતિને પરિણામે જ કૌરવોનો વિનાશ થઇ રહ્યો છે એમ હું માનું છું.